Wygnanie Jeanne du Barry
Ludwik XV zmarł w maju 1774 roku. Nowy monarcha, Ludwik XVI, nie zamierzał pozostawiać w Wersalu kochanki swojego poprzednika i szybko skierował ją do klasztoru Pont-aux-Dames w Meaux.
Jeanne nie spędziła w klasztorze reszty życia. Po dwóch latach zamieszkała w Louveciennes, posiadłości otrzymanej wcześniej od Ludwika XV. Dawna faworyta zachowała majątek i sławę, lecz utraciła dostęp do polityki.
Zmiana nastąpiła niemal natychmiast. Kobieta, która jeszcze niedawno codziennie widywała króla i mieszkała przy jego apartamentach, nie miała już wstępu do centrum władzy.
Jeanne trafia do Ludwika XV
Jeanne Bécu była córką szwaczki i mężczyzny, którego nazwiska nie znano. Jej pochodzenie nie otwierało drogi do królewskiego otoczenia, ale w 1768 roku zainteresowali się nią marszałek Richelieu oraz kamerdyner Le Bel.
Obaj znali upodobania monarchy i zaaranżowali spotkanie Jeanne z Ludwikiem XV. Król miał wtedy ponad pięćdziesiąt lat i przeżył śmierć kilku bliskich osób. Nie żyli już jego syn Ludwik Ferdynand, żona Maria Leszczyńska oraz dawna faworyta, markiza de Pompadour.
Ludwik XV został królem jako pięcioletnie dziecko. W wieku piętnastu lat poślubił równie młodą Marię Leszczyńską, córkę Stanisława Leszczyńskiego. Małżonkowie doczekali się dziesięciorga dzieci.
Liczne potomstwo nie oznaczało wierności królewskiej żonie. Przez wiele lat kolejne kochanki oraz kurtyzany jawnie pojawiały się w otoczeniu Ludwika XV. Dwór przywykł do ich obecności.
Jeanne mogła zostać kolejną faworytą, lecz brakowało jej tytułu. Etykieta wersalska nie dopuszczała, aby kobieta z gminu oficjalnie zajęła miejsce przy królu. Potrzebne stały się małżeństwo i odpowiednie dokumenty.
Fałszywe dokumenty i małżeństwo
Jeanne poślubiła Guillaume'a du Barry 1 września 1768 roku. Był on bratem Jean-Baptiste'a, jej dotychczasowego opiekuna. Ślub miał przede wszystkim stworzyć podstawę do przedstawienia jej na dworze jako hrabiny.
Przy tej okazji sfałszowano akt urodzenia Jeanne. Dokument odmładzał ją o trzy lata i ukrywał ślady niskiego pochodzenia. Małżonkowie rozstali się właściwie natychmiast po ceremonii.
Ludwik XV mógł już oficjalnie przedstawić Jeanne jako maîtresse-en-titre. Stronnictwo ministra Choiseula próbowało promować księżnę de Grammont, siostrę polityka, lecz nie zdołało zatrzymać awansu nowej faworyty.
Du Barry zamieszkała w apartamentach sąsiadujących z komnatami króla. Takie położenie dawało jej codzienny dostęp do monarchy. Ludwik XV przekazał jej również posiadłość w Louveciennes.
Wpływy du Barry w Wersalu
Bliskość Ludwika XV szybko przyniosła Jeanne znaczenie wykraczające poza życie prywatne monarchy. W 1771 roku król odsunął Choiseula. Dworzanie odebrali decyzję jako zwycięstwo du Barry nad jej przeciwnikiem.
Faworyta zgromadziła fortunę w nieruchomościach i klejnotach. Zamawiała obrazy oraz meble u cenionych twórców, takich jak Delanois, Leleu, Fragonard i Vien. Utrzymywała także kontakt z Wolterem.
Pozycja u boku króla otworzyła jej dostęp do środowisk, które zwykle pozostawały zamknięte dla kobiety o takim pochodzeniu. Du Barry znalazła się wśród dworzan, artystów oraz osób związanych z kręgami oświeceniowymi.
Najbardziej widoczny konflikt dotyczył Marii Antoniny. Delfina uważała rozmowę z byłą kurtyzaną za uwłaczającą własnej pozycji. Przez kilka lat obie kobiety nie odzywały się do siebie.
Spór podzielił dwór na zwolenników i przeciwników królewskiej faworyty. Napięcie osłabło 1 stycznia 1772 roku, gdy Maria Antonina skierowała do Jeanne krótkie i uprzejme zdanie. Gest nie przerodził się jednak w bliższą relację.
Proces i śmierć Jeanne
Jeanne mieszkała w Louveciennes również po utracie wpływów. Jej położenie zmieniła rewolucja, a szczególnie okres terroru. Dawne związki z Wersalem i zgromadzony majątek stały się poważnym obciążeniem.
Doniósł na nią Zamor, czarnoskóry paź, który wcześniej jej służył. Wśród zarzutów znalazła się pomoc udzielana emigrantom uciekającym z Francji.
Trybunał rewolucyjny oceniał ją jako osobę związaną z rozrzutnością obalonego dworu. Dawna pozycja przy Ludwiku XV nie dawała już żadnej ochrony.
Jeanne du Barry została zgilotynowana w Paryżu 8 grudnia 1793 roku. Jej ciało pochowano na cmentarzu Madeleine.
Dwa lata po egzekucji w Londynie wystawiono na aukcji klejnoty przemycone z Francji. Biżuteria należała wcześniej do kobiety, która dzięki zaaranżowanemu spotkaniu, fikcyjnemu małżeństwu i królewskiej łasce została oficjalną faworytą Ludwika XV.
