Tłum obrzucał studentki medycyny błotem. Szły na egzamin

Portret Sophii Jex-Blake. Reprodukcja ze zbiorów Wellcome Collection.Portret Sophii Jex-Blake. Reprodukcja ze zbiorów Wellcome Collection.
Źródło zdjęć: © Wikimedia Commons 4.0 | Swaine (reprodukcja); Wellcome Collection.

18 listopada 1870 r. studentki medycyny Uniwersytetu Edynburskiego zostały zaatakowane przez tłum, gdy próbowały dostać się na egzamin z anatomii. Obrzucano je błotem, odpadkami i wyzwiskami. Wśród kobiet była Sophia Jex-Blake, która od miesięcy zabiegała o prawo do studiowania. Choć studentkom udało się przystąpić do egzaminu, ostatecznie nie pozwolono im ukończyć studiów.

Jedna kandydatka to za mało

W 1869 r. Sophia Jex-Blake rozpoczęła starania o przyjęcie na studia medyczne na Uniwersytecie Edynburskim. Ponieważ władze uczelni nie chciały tworzyć osobnego programu dla jednej kobiety, Jex-Blake zaczęła szukać innych kandydatek.

Dołączyły do niej m.in. Edith Pechey, Isabel Thorne i Matilda Chaplin. Grupa siedmiu kobiet, które podjęły walkę o dostęp do edukacji medycznej, przeszła do historii jako edynburska siódemka.

Zgoda na rozpoczęcie nauki nie zapewniała studentkom równych praw. Musiały płacić wyższe opłaty niż mężczyźni, uczestniczyły w osobnych zajęciach i samodzielnie zabiegały o wykładowców, którzy zgodziliby się je uczyć.

Jex-Blake organizowała naukę i występowała w imieniu pozostałych kobiet. W opublikowanym w 1869 r. tekście dotyczącym medycyny jako zawodu dla kobiet domagała się równego dostępu do wykładów, egzaminów i dyplomów.

Wynik egzaminu nie wystarczył

W marcu 1870 r. Edith Pechey uzyskała bardzo dobry wynik egzaminu z chemii, który uprawniał ją do ubiegania się o stypendium Hope'a. Nagrodę przyznano jednak studentowi z niższą oceną. Decyzja wywołała spór o nierówne traktowanie kobiet na uniwersytecie.

Studentki spotykały się też z otwartą wrogością części mężczyzn. W drodze na zajęcia słyszały obelgi, blokowano im wejścia do pomieszczeń i utrudniano udział w nauce. Nadal próbowały przy tym uzyskać dostęp do praktycznego kształcenia w szpitalach.

18 listopada 1870 r. miały przystąpić do egzaminu z anatomii w Surgeons' Hall. Przed budynkiem zgromadził się kilkusetosobowy tłum. Kobiety obrzucono błotem, odpadkami i wyzwiskami, próbując uniemożliwić im wejście do środka.

Dzięki pomocy osób popierających ich starania studentki zdołały dostać się do sali. Próby zakłócenia egzaminu trwały jednak nadal. Wprowadzono nawet żywą owcę, aby przeszkodzić zdającym.

Rozgłos nie zapewnił dyplomu

Zajścia w Surgeons' Hall zostały opisane w prasie i wzbudziły oburzenie. Część studentów, którzy sprzeciwiali się agresji wobec kobiet, zaczęła towarzyszyć im w drodze na zajęcia, zapewniając ochronę przed napastnikami.

Nagłośnienie sprawy nie rozwiązało jednak najważniejszego problemu. Uniwersytet nadal odmawiał kobietom możliwości ukończenia studiów i uzyskania dyplomów, mimo że wcześniej dopuścił je do nauki.

Spór trafił do sądu. W 1873 r. szkocki Court of Session orzekł, że uczelnia przekroczyła swoje uprawnienia, przyjmując kobiety na studia medyczne. Wyrok przekreślił ich szanse na zdobycie kwalifikacji w Edynburgu.

Losy uczestniczek siódemki potoczyły się później różnie. Niektóre wyjechały do innych krajów, aby ukończyć studia i otrzymać dyplomy. Pozostałe zaangażowały się w organizowanie edukacji medycznej dla kobiet, nie zdobywając własnych kwalifikacji lekarskich.

Własne instytucje zamiast zamkniętych drzwi

Sophia Jex-Blake nie porzuciła starań o wykształcenie medyczne. Uczestniczyła w tworzeniu London School of Medicine for Women, która miała umożliwić kobietom systematyczną naukę zawodu.

W 1876 r. zmieniono brytyjskie przepisy, pozwalając instytucjom egzaminacyjnym dopuszczać kobiety do egzaminów prowadzących do uzyskania kwalifikacji medycznych. Nie zobowiązywało to jednak wszystkich uczelni do przyjmowania studentek.

Jex-Blake zdobyła stopień medyczny w Bernie, a następnie zdała wymagane egzaminy w Dublinie. W 1878 r. wróciła do Edynburga i rozpoczęła praktykę lekarską.

Zorganizowała również pomoc medyczną dla kobiet, których nie było stać na kosztowne leczenie. Założona przez nią przychodnia rozwinęła się później w szpital zatrudniający kobiecy personel.

W 1886 r. powołała Edinburgh School of Medicine for Women. Szkoła miała umożliwiać studentkom zdobywanie wiedzy, której wcześniej odmawiano im na uniwersytecie. Jej funkcjonowanie utrudniały jednak konflikty wewnętrzne, a później również powstanie konkurencyjnej placówki. W 1898 r. została zamknięta.

Do historii edynburskiej siódemki uniwersytet powrócił dopiero w 2019 r. W lipcu, 150 lat po rozpoczęciu walki kobiet o dostęp do studiów, przyznał wszystkim siedmiu pośmiertne honorowe stopnie medyczne. W ich imieniu dyplomy odebrało siedem współczesnych studentek medycyny.

Wybrane dla Ciebie