Elsa Schiaparelli. Małe atelier zmieniła w wielki dom mody

Elsa Schiaparelli na portrecie Jeana Dunanda z 1933 roku.Elsa Schiaparelli na portrecie Jeana Dunanda z 1933 roku.
Źródło zdjęć: © Domena publiczna | Jean Dunand (1877-1942); autor wiernej reprodukcji nieustalony.

Sweter z kokardą, która była jedynie złudzeniem optycznym, przyniósł Elsie Schiaparelli rozgłos w świecie mody. Wkrótce jej paryska firma zatrudniała setki osób, a wśród klientów znaleźli się amerykańscy odbiorcy. Projektantka współpracowała z artystami, tworzyła niezwykłe ubrania i rozwijała sprzedaż dodatków oraz perfum.

Sweter, który otworzył rynek

Elsa Schiaparelli przyjechała do Paryża w 1922 r., po kilku latach spędzonych w Stanach Zjednoczonych. Nie miała formalnego wykształcenia w dziedzinie projektowania mody, ale do tworzenia ubrań zachęcał ją znany francuski projektant Paul Poiret.

W 1927 r. otworzyła niewielkie atelier i zaprezentowała kolekcję dzianin. Największą uwagę przyciągnął sweter z motywem kokardy, wykonany przez ormiańską dziewiarkę Aroosiag Mikaëlian.

Kokarda nie była przyszytą ozdobą, lecz wzorem wrobionym w dzianinę. Projekt wykorzystywał technikę trompe-l'œil, czyli złudzenie optyczne, dzięki któremu płaski motyw sprawiał wrażenie trójwymiarowego dodatku.

Sweter zainteresował prasę modową i amerykańskich klientów. Pomysł szybko znalazł naśladowców, a Schiaparelli zaczęła rozwijać ofertę, wprowadzając stroje sportowe i kolejne kolekcje odzieży.

Firma rosła bardzo szybko. Według opracowania Metropolitan Museum of Art już w 1932 r. zatrudniała 400 pracowników i produkowała od 7 do 8 tys. ubiorów rocznie.

Salon, butik i amerykańskie zamówienia

W 1935 r. przedsiębiorstwo przeniosło się do nowej siedziby przy Place Vendôme 21 w Paryżu. Zajmowało pięć kondygnacji i 98 pomieszczeń. Oprócz pracowni krawieckich urządzono tam salon oraz butik, w którym sprzedawano akcesoria, kosmetyki i perfumy.

Schiaparelli nie opierała działalności wyłącznie na ekskluzywnych kreacjach szytych na zamówienie. Rozwijała sprzedaż mniejszych produktów, dostępnych dla szerszego grona zamożnych klientek. Utrzymywała również kontakty handlowe z amerykańskimi domami towarowymi i specjalistycznymi sklepami.

Obok najbardziej awangardowych projektów powstawały ubrania przeznaczone do codziennego noszenia. Rozgłos zdobywany dzięki niezwykłym kolekcjom pomagał promować pozostałe produkty firmy.

Projektantka umiejętnie wykorzystywała także zainteresowanie własną osobą. Na tkaninach umieszczała m.in. nadruki z wycinkami prasowymi dotyczącymi jej kariery. W 1936 r. przygotowywała również wzory materiałów przeznaczonych na rynek amerykański.

Homar, but i flakon

Schiaparelli chętnie współpracowała z artystami, szczególnie związanymi z surrealizmem. Jednym z nich był Salvador Dalí, z którym stworzyła w 1937 r. słynną suknię ozdobioną dużym nadrukiem homara.

Kreacja trafiła do wyprawy ślubnej Wallis Simpson, przygotowywanej przed jej małżeństwem z księciem Windsoru. W tym samym okresie powstał również kapelusz przypominający odwrócony but. Projekty te wykorzystywały charakterystyczne dla surrealizmu zestawianie przedmiotów w nieoczekiwanych kontekstach.

W 1937 r. Schiaparelli wprowadziła także perfumy Shocking. Ich nazwa nawiązywała do intensywnego odcienia różu, który stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów jej marki.

Flakon zaprojektowała artystka Leonor Fini. Nadała mu kształt krawieckiego manekina, którego sylwetka przywoływała postać aktorki Mae West. Reklamy perfum przygotowywał Marcel Vertès.

Współpraca z artystami obejmowała tym samym zarówno stroje pokazywane na wybiegach, jak i przedmioty przeznaczone do regularnej sprzedaży. Oryginalne opakowania i reklamy stanowiły ważną część działalności firmy.

Wojna i zamknięcie domu mody

Przed wybuchem II wojny światowej przedsiębiorstwo Schiaparelli należało do znanych paryskich domów mody. Metropolitan Museum of Art przytacza informację opublikowaną przez "New York Sun" w 1940 r., według której roczna produkcja firmy sięgała 10 tys. ubiorów.

W 1941 r. projektantka wyjechała do Nowego Jorku, pozostawiając prowadzenie paryskiego domu mody swoim współpracownikom. Podczas pobytu w Stanach Zjednoczonych angażowała się w działania związane z wojną, m.in. udzielając pomocy pielęgniarskiej.

Do Paryża wróciła w 1945 r. Wznowiła działalność i próbowała rozwijać sprzedaż na rynku amerykańskim poprzez umowy licencyjne. Warunki prowadzenia firmy były jednak inne niż przed wojną. Coraz większą rolę w świecie mody odgrywali Christian Dior i Cristóbal Balenciaga.

W 1954 r. Schiaparelli zdecydowała się zamknąć dom haute couture. W tym samym roku ukazała się jej autobiografia "Shocking Life", w której opisała swoje życie, karierę projektantki i działalność w branży mody.

Wybrane dla Ciebie