Gerty Cori zdobyła Nobla. Grożono jej zwolnieniem

Carl i Gerty Cori podczas wspólnej pracy w laboratorium. Fotograf nieznany.Carl i Gerty Cori podczas wspólnej pracy w laboratorium. Fotograf nieznany.
Źródło zdjęć: © Wikimedia Commons 3.0

Gerty i Carl Cori przez lata wspólnie prowadzili badania, za które w 1947 r. otrzymali Nagrodę Nobla. Choć ich wkład w naukę był porównywalny, uczelnie traktowały ich zupełnie inaczej. Gdy w 1931 r. podjęli pracę na Washington University, Gerty zarabiała zaledwie jedną dziesiątą tego, co jej mąż.

Studia i emigracja do USA

Gerty Radnitz i Carl Cori poznali się w 1914 r. podczas studiów medycznych w Pradze. Oboje interesowali się nauką i lubili górskie wycieczki. W 1920 r. ukończyli studia, opublikowali pierwszą wspólną pracę naukową i wzięli ślub.

Początkowo mieszkali w Wiedniu. Gerty pracowała jako pediatra, a Carl zajmował się badaniami naukowymi. Trudne warunki ekonomiczne po I wojnie światowej oraz narastający antysemityzm ograniczały ich możliwości zawodowe, szczególnie w przypadku Gerty, która pochodziła z żydowskiej rodziny.

W 1922 r. Carl wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie otrzymał posadę w instytucie badań nad chorobami nowotworowymi w Buffalo w stanie Nowy Jork. Pół roku później dołączyła do niego żona, zatrudniona jako asystentka w dziedzinie patologii. W 1928 r. oboje uzyskali amerykańskie obywatelstwo.

Nierówne warunki pracy naukowej

W Buffalo małżonkowie chcieli kontynuować wspólne badania, lecz przełożeni początkowo sprzeciwiali się ich współpracy. Gerty zagrożono nawet zwolnieniem, jeśli będzie opuszczała własną pracownię, aby prowadzić doświadczenia razem z Carlem. Ostatecznie otrzymali zgodę na wspólne eksperymenty.

Podobne problemy pojawiały się przy poszukiwaniu zatrudnienia na innych uczelniach. Carl otrzymywał atrakcyjne propozycje, które nie obejmowały jednak odpowiedniego stanowiska dla jego żony. Jak później wspominał, jedna z uczelni oczekiwała nawet, że zakończy współpracę naukową z Gerty. Nie zgodził się na takie warunki.

Tak duża dysproporcja nie znajdowała odzwierciedlenia w ich dorobku naukowym. Opracowanie Narodowej Akademii Nauk wskazuje, że spośród dziesięciu publikacji zespołu z lat 1938-1939 Gerty była pierwszą autorką siedmiu prac, Carl dwóch, a ich współpracownik Sidney Colowick jednej.

Badania nad metabolizmem cukrów

Gerty i Carl Cori zajmowali się przemianami węglowodanów w ludzkim organizmie. Chcieli ustalić, w jaki sposób organizm wykorzystuje cukry jako źródło energii oraz jak przebiegają reakcje odpowiedzialne za ich magazynowanie i uwalnianie.

W 1929 r. opisali mechanizm nazwany później cyklem Corich. Wyjaśnili, w jaki sposób mleczan powstający w pracujących mięśniach może trafiać do wątroby i uczestniczyć w odtwarzaniu glukozy. Odkrycie pozwoliło lepiej zrozumieć współpracę mięśni i wątroby podczas przemian energetycznych.

Kolejnym przedmiotem ich zainteresowania był glikogen, czyli wielocukier stanowiący zapas glukozy w organizmie. Małżonkowie badali reakcje odpowiedzialne za jego rozkład, stopniowo przechodząc od doświadczeń na całych zwierzętach do eksperymentów z preparatami mięśniowymi.

W 1936 r. wyizolowali glukozo-1-fosforan, związek powstający podczas rozkładu glikogenu, nazywany również estrem Corich. Następnie wraz ze współpracownikami zajmowali się fosforylazą, enzymem uczestniczącym w tej reakcji. Wykazali też, że odpowiednie odwrócenie procesu pozwala syntetyzować glikogen w warunkach laboratoryjnych.

Badania małżonków pomogły wyjaśnić podstawowe mechanizmy przemiany cukrów i miały istotne znaczenie dla rozwoju biochemii oraz medycyny.

Nagroda Nobla i dalsze badania

W 1947 r. Gerty otrzymała wreszcie stanowisko pełnej profesorki. W tym samym roku wraz z Carlem została uhonorowana Nagrodą Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za odkrycie przebiegu katalitycznej przemiany glikogenu. Nagrodę przyznano również argentyńskiemu fizjologowi Bernardowi Houssayowi za odrębne badania nad hormonalną regulacją metabolizmu cukrów.

Gerty nadal prowadziła badania nad enzymami i chorobami związanymi z nieprawidłowym przetwarzaniem glikogenu. Jej prace pozwalały identyfikować zaburzenia enzymatyczne odpowiedzialne za choroby spichrzeniowe, w których dochodzi do nadmiernego gromadzenia tego wielocukru w tkankach.

W roku otrzymania Nagrody Nobla zdiagnozowano u niej ciężką chorobę szpiku kostnego. Mimo pogarszającego się stanu zdrowia kontynuowała działalność naukową. Zmarła w 1957 r.

W 2016 r. syn małżonków Corich przekazał ich medale noblowskie Washington University. Znalazły się na stałej ekspozycji w Bibliotece Medycznej Bernarda Beckera, związanej z uczelnią, na której oboje przez lata prowadzili swoje badania.

Wybrane dla Ciebie