Sulpicia. Jej miłosne wiersze przetrwały, ale życie pozostaje zagadką

Rzymianka z tabliczkami do pisania. Fresk z Pompejów, ilustracja poglądowa, nie portret Sulpicji.Rzymianka z tabliczkami do pisania. Fresk z Pompejów, ilustracja poglądowa, nie portret Sulpicji.
Źródło zdjęć: © Wikimedia Commons 4.0

Sześć krótkich elegii miłosnych, zaledwie 40 wersów, to niemal wszystko, co pozostało po twórczości Sulpicji. Rzymska poetka pisała o zazdrości, tęsknocie i uczuciu do mężczyzny, którego nazywała Cerinthusem. Jej wiersze przetrwały w zbiorze przypisywanym Tibullusowi, a spór o ich autorstwo trwa do dziś.

Poetka z kręgu rzymskiej elity

Sulpicia żyła pod koniec I w. p.n.e., w czasach panowania Augusta. Pochodziła z arystokratycznej rodziny związanej z Markiem Waleriuszem Mesallą Korwinem, wpływowym politykiem i mecenasem poetów.

O jej życiu wiadomo niewiele. W jednym z utworów przedstawia się jako Sulpicia, córka Serwiusza, w innym zwraca się do Mesalli jako do krewnego. Na tej podstawie badacze najczęściej uznają ją za siostrzenicę Mesalli, prawdopodobnie pozostającą pod jego opieką.

Przynależność do rzymskiej elity dawała jej dostęp do wykształcenia i środowiska literackiego. Zachowane wiersze świadczą o znajomości tradycji poetyckiej, z której Sulpicia umiejętnie korzystała.

Nie zachowały się jednak źródła pozwalające odtworzyć jej biografię. Nie znamy dat narodzin i śmierci poetki ani szczegółów jej późniejszego życia.

Cerinthus, urodziny i rozłąka

Sześć elegii Sulpicji liczy łącznie 40 wersów. Każda przedstawia krótką sytuację związaną z miłością do Cerinthusa: oczekiwanie na spotkanie, zazdrość, chorobę lub obawę przed rozłąką.

Cerinthus to najprawdopodobniej literacki pseudonim, podobnie jak imiona ukochanych występujące w wierszach innych rzymskich poetów. Sulpicia sięgała po znane motywy elegii miłosnej, ale przedstawiała je z perspektywy kobiety, która otwarcie mówi o własnych pragnieniach.

W pierwszym utworze wyraża radość z miłości i odrzuca konieczność ukrywania uczucia przed otoczeniem. W kolejnym żali się, że urodziny będzie musiała spędzić na wsi, z dala od Cerinthusa. Następny wiersz przynosi wiadomość o odwołaniu wyjazdu.

W innych elegiach poetka pyta ukochanego, czy przejmuje się jej chorobą, wspomina spędzoną razem noc i wyraża żal, że próbowała ukrywać swoje uczucia.

Choć utwory sprawiają wrażenie bardzo osobistych, nie można traktować ich jak dosłownych zapisków z życia autorki. Powstały w ramach określonej konwencji literackiej, w której przeżycia miłosne mogły być zarówno autobiograficzne, jak i wykreowane na potrzeby wiersza.

Sześć elegii w zbiorze Tibullusa

Wiersze Sulpicji zachowały się w trzeciej księdze Corpus Tibullianum, zbioru tradycyjnie łączonego z nazwiskiem rzymskiego elegika Tibullusa. Znalazły się w nim jednak utwory różnych autorów związanych ze środowiskiem Mesalli.

Przez stulecia badacze spierali się, czy sześć elegii rzeczywiście napisała kobieta. Część uczonych uważała, że Sulpicia była jedynie postacią literacką stworzoną przez mężczyznę. Inni wskazywali na szczegóły rodzinne i odrębny charakter utworów jako argumenty przemawiające za jej autorstwem.

Różnie oceniano również kunszt poetki. Nietypową składnię niektórzy badacze uznawali dawniej za oznakę niedostatecznej biegłości literackiej. Późniejsze interpretacje zwracały większą uwagę na przemyślaną konstrukcję elegii oraz nawiązania do poezji greckiej i rzymskiej.

W Corpus Tibullianum znajduje się ponadto pięć elegii poświęconych Sulpicji, tworzących tzw. wieniec Sulpicji. Ich autorstwo pozostaje przedmiotem dyskusji. Niektórzy badacze przypisują poetce część tych tekstów, inni również cały dodatkowy cykl.

Wybrane dla Ciebie