Katarzyna Medycejska zostaje sierotą
Katarzyna urodziła się 13 kwietnia 1519 roku we Florencji. Była córką Lorenza II Medyceusza i Madeleine de la Tour d'Auvergne. Matka zmarła podczas porodu, a ojciec odszedł kilka tygodni później.
Dziewczynka nosiła jedno z najważniejszych nazwisk epoki i była dziedziczką wielkiej fortuny. Nie miała jednak rodziców, którzy mogliby chronić ją w pierwszych latach życia. Opiekę przejęli krewni oraz związani z Medyceuszami papieże Leon X i Klemens VII.
Wychowanie Katarzyny miało dwa wyraźne oblicza. Dziewczynka otrzymała staranną naukę i poznawała wpływowych ludzi epoki. Jednocześnie jej nazwisko oraz majątek uczyniły z niej zakładniczkę politycznych sporów toczących się wokół Florencji.
Kiedy Medyceusze na krótko utracili kontrolę nad miastem, dziewczynkę zamknięto w klasztorach. Spędziła tam kilka lat wśród zakonnic. Pobyt ten umocnił jej przywiązanie do katolicyzmu, które zachowała do końca życia.
Nauka i ślub Katarzyny
Katarzyna znalazła się na dworze Klemensa VII w Rzymie w 1530 roku. Jej nauka obejmowała grekę, łacinę i francuski. Interesowała się też matematyką oraz astrologią, choć podobne dziedziny rzadko pojawiały się w edukacji kobiet tej epoki.
Papież zaczął szukać dla niej małżeństwa, które wzmocniłoby polityczne znaczenie rodu. Wynegocjował związek z Henrykiem, księciem Orleanu i synem króla Francji. Ślub odbył się w 1533 roku.
Małżeństwo otworzyło Katarzynie drogę do jednej z najstarszych europejskich dynastii. Samo wejście do rodziny francuskiego monarchy nie zapewniło jej jednak znaczenia. Dwór długo traktował Florentynkę jak osobę obcą, mimo sławnego nazwiska i odziedziczonego majątku.
Katarzyna u boku Henryka
Pozycję Katarzyny osłabiała Diane de Poitiers, wieloletnia metresa Henryka. To ona miała znacznie większy wpływ na życie francuskiego dworu. Żona przyszłego króla pozostawała przy niej na dalszym planie.
Diane obawiała się, że brak potomstwa może doprowadzić do kolejnego małżeństwa Henryka. Pilnowała więc, aby jego kontakty z żoną nie ustały. Katarzyna urodziła dziesięcioro dzieci, choć przez wiele lat nie ona decydowała o sprawach dworu.
Henryk objął tron w kwietniu 1547 roku, a Katarzyna została królową Francji. Nowy tytuł nie oznaczał jeszcze prawdziwej władzy, ponieważ Diane de Poitiers nadal zachowywała silną pozycję przy monarsze.
Katarzyna zdobywała doświadczenie podczas nieobecności męża. Pełniła krótkie regencje w 1548 roku, w latach 1552–1554 oraz w 1557 roku, gdy Henryk prowadził kampanie wojenne. Zastępstwa były krótkie, ale pozwoliły jej poznać praktykę zarządzania państwem przed okresem największych wpływów.
Regencja po śmierci Henryka
Henryk II zmarł w 1559 roku wskutek wypadku podczas turnieju rycerskiego. Śmierć męża zakończyła okres, w którym Katarzyna pozostawała na dalszym planie. Królowa wdowa szybko stała się jedną z najważniejszych osób w państwie.
Tron objął jej najstarszy syn Franciszek II. Katarzyna próbowała wówczas ograniczać napięcia między katolikami i protestantami, choć największy wpływ na dworze mieli Gwizjusze.
Franciszek zmarł po krótkim panowaniu, a kolejnym królem został małoletni Karol IX. Katarzyna objęła wtedy regencję i współrządziła z królem Nawarry Antoine'em de Bourbon. Po latach pozostawania na dalszym planie stanęła na czele państwa.
Pełnoletność Karola IX nie zakończyła jej działalności. Katarzyna uczestniczyła w naradach i wpływała na decyzje syna. Jako królowa matka zachowała realne znaczenie na francuskim dworze.
Noc świętego Bartłomieja
Pod koniec lat 60. XVI wieku Katarzyna zaczęła odchodzić od polityki tolerancji wobec hugenotów. Obawiała się rosnącego znaczenia Gasparda de Coligny oraz możliwości wojny z Hiszpanią w Niderlandach. Coraz wyraźniej zbliżała się do stronnictwa katolickiego.
Napięcie osiągnęło punkt kulminacyjny podczas paryskiego wesela Małgorzaty, córki Katarzyny, z Henrykiem z Nawarry. W nocy z 23 na 24 sierpnia 1572 roku rozpoczęła się masakra hugenotów, znana jako noc świętego Bartłomieja. Wśród zabitych znalazł się Coligny.
Henryka z Nawarry zmuszono do przejścia na katolicyzm, a masakra na trwałe wpłynęła na pamięć o Katarzynie Medycejskiej. Królowa matka wróciła później do szukania równowagi między wyznaniami. Próbowała w ten sposób ochronić monarchię przed skutkami religijnego podziału.
Katarzyna wsparła w 1573 roku kandydaturę syna Henryka d'Anjou do tronu polskiego, a elekcja zakończyła się jego zwycięstwem. Po śmierci Karola IX w 1574 roku Henryk opuścił Kraków i wrócił po koronę francuską. W okresie przekazywania władzy jego matka ponownie sprawowała krótką regencję.
W następnych latach Katarzyna wspierała Henryka III, lecz jej znaczenie słabło wraz ze wzrostem wpływów Gwizjuszy. Zmarła 5 stycznia 1589 roku w Blois.
