Następczyni Iltutmisza
Razia była córką Iltutmisza, władcy sułtanatu Delhi. Ojciec uznał, że nadaje się do rządzenia lepiej niż pozostali kandydaci z rodziny, i wyznaczył ją na następczynię. Decyzja monarchy nie wystarczyła jednak, by zapewnić córce spokojną sukcesję.
Po śmierci Iltutmisza w 1236 roku możni wynieśli na tron Rukn ad-Dina Firuza. Duży wpływ na jego rządy miała matka, Szah Turkan. Konflikty na dworze i niezadowolenie z nowej władzy otworzyły Razii drogę do wystąpienia przeciw bratu.
Firuz utrzymał się zaledwie kilka miesięcy, a jeszcze w tym samym roku zastąpiła go Razia, która panowała do 1240 roku. Objęła urząd sułtana we własnym imieniu, a jej pozycja nie sprowadzała się do zastępowania nieobecnego męża czy małoletniego syna.
Razia i jej rzady
Dworscy dostojnicy tureckiego pochodzenia dysponowali znacznymi wpływami wojskowymi i politycznymi. Zgoda na objęcie tronu przez Razię nie oznaczała, że pozwolą jej swobodnie ograniczać ich rolę. Nowa władczyni zaczęła tymczasem podejmować własne decyzje i wybierać współpracowników.
Zmienił się także sposób, w jaki pojawiała się przed poddanymi. Razia występowała publicznie z odsłoniętą twarzą, nosiła strój kojarzony z męskim władcą i jeździła na słoniu. Była obecna również na czele wojska.
Ubiór miał znaczenie w świecie, w którym urząd sułtana sprawowali mężczyźni, i pozwalał jej występować w roli rozpoznawalnej dla dworu i poddanych. W XIII wieku kobieta wykonująca władzę w tak publiczny sposób była na tronie Delhi wyjątkiem, a nie regentką jedynie zastępującą mężczyznę.
Sprzeciw wobec Razii nie sprowadzał się jednak do jednolitego zakazu religijnego. Uczeni wskazują, że przeciw jej przywództwu nie wystąpiła instytucjonalna opozycja religijna. Wrogość części możnych wiązała się zarazem z uprzedzeniami wobec kobiety i z walką o kontrolę nad państwem.
Awans Jakuta
Szczególne niezadowolenie wzbudziła nominacja Dżamala ad-Dina Jakuta na zarządcę królewskich stajni. Pochodził z Abisynii, więc nie należał do tureckiego kręgu możnych. Otrzymał urząd, którego znaczenie na dworze wykraczało poza zwykłe doglądanie koni.
Powierzenie ważnego stanowiska człowiekowi spoza uprzywilejowanej grupy uderzało w oczekiwania dostojników, pokazując, że Razia zamierza samodzielnie dobierać ludzi, na których opiera władzę. Dla przeciwników był to kolejny powód, by wystąpić przeciw niej.
Opowieść o tej nominacji z czasem obrosła wersjami o romansie władczyni z Jakutem. Opracowania różnie przedstawiają ich relację, a bliskość urzędnika i sułtana nie jest sama w sobie dowodem związku miłosnego. Pewniejsze są urząd Jakuta oraz polityczny sprzeciw, który wywołał jego awans.
Minhadż as-Siradż, autor kroniki "Tabakat-i Nasiri", działał w Delhi w epoce Razii. Jego świadectwo należy do ważnych źródeł o jej rządach. Późniejsza opowieść o kobiecie i domniemanym kochanku łatwo przesłania natomiast konkretne pytanie o to, kto miał prawo rozdawać stanowiska.
Małżeństwo po utracie władzy
Przeciw Razii wystąpił w 1240 roku Altunia, namiestnik Bhatindy. Jakut zginął podczas konfliktu, a władczyni znalazła się w niewoli. W Delhi na tron wyniesiono jej brata Bahrama.
Nowy układ nie przyniósł Altunii korzyści, na które liczył. Namiestnik porozumiał się więc z kobietą, przeciw której wcześniej walczył. Razia poślubiła go, a związek stał się podstawą wspólnej wyprawy przeciw Bahramowi.
Małżeństwo miało wyraźne znaczenie polityczne, ponieważ Razia próbowała odzyskać tron, Altunia zaś szukał dla siebie miejsca wśród ludzi sprawujących władzę. Źródła nie pozwalają odtworzyć ich uczuć, ale wskazują wspólnego przeciwnika i wspólne działanie.
Wyprawa zakończyła się porażką, po której oboje zginęli w 1240 roku. Szczegóły ich śmierci pozostają rozbieżne.
