Bunt gwardii w Mawei
Dwór opuścił Chang’an nocą i ruszył w stronę Chengdu. Marsz przebiegał chaotycznie, brakowało prowiantu, a żołnierze szukali winnych klęski, która zmusiła ich do ucieczki. W przydrożnej stacji Mawei wystąpili przeciw rodzinie cesarskiej ulubienicy.
Gwardziści zabili kanclerza Yang Guozhonga i większość członków rodu Yang. Zażądali również śmierci Guifei, oświadczając Xuanzongowi, że bez tego nie podejmą dalszej drogi. Cesarz długo się opierał, ale w końcu ustąpił.
Yang Guifei zaprowadzono do pobliskiej świątyni buddyjskiej i zmuszono do samobójstwa. Dopiero gdy pokazano żołnierzom jej ciało, gwardia się uspokoiła. Kobieta, której bliskość zapewniała krewnym tytuły i urzędy, zginęła podczas ucieczki dworu.
Jak Yang Yuhuan została Guifei
Yang Yuhuan pojawiła się w pałacu jako żona jednego z synów Xuanzonga. Cesarz zwrócił na nią uwagę podczas dworskich wizyt, choć była już związana z jego rodziną. Dla pozoru została mniszką, a w 745 roku nadano jej rangę Guifei, jedną z najwyższych w hierarchii konkubin.
Na zmianie skorzystali jej bracia, siostry i kuzyni. Otrzymali majątki, tytuły oraz urzędy, do których wcześniej nie mieli podstaw. Najwyżej zaszedł Yang Guozhong, który dzięki rodzinnej protekcji został kanclerzem.
Xuanzong dawniej uchodził za sprawnego reformatora, ale z czasem coraz mniej zajmował się rządzeniem. Wolał spędzać czas z Yang Guifei, przy muzyce i tańcu. Dworzanie szybko zrozumieli, że rodzina cesarskiej ulubienicy ma dostęp do władcy.
Liczi, kosmyk włosów i An Lushan
Z życiem Guifei wiązano liczne anegdoty. Najsłynniejsza mówiła o liczi z dalekiego południa, które chciała jeść wyłącznie świeże. Sztafety jeźdźców miały dostarczać owoce przez pół cesarstwa, a kurier, który przywiózłby niesmaczne liczi, ryzykował głową.
W 750 roku Yang Guifei powiedziała cesarzowi coś, po czym odesłał ją do rodziny. Przesłała mu wtedy kosmyk własnych włosów i wkrótce wróciła na dwór. Według przekazu po jej powrocie Xuanzong był do niej jeszcze bardziej przywiązany.
Rok później kazała owinąć tęgiego generała An Lushana w pieluchy i traktowała go jak ogromne niemowlę. Po tym żarcie mógł swobodnie wchodzić do prywatnych komnat cesarza. Na dworze plotkowano o romansie generała z Yang Guifei, lecz Xuanzong lekceważył te pogłoski.
An Lushan od lat rywalizował z kanclerzem Yang Guozhongiem, a represje wobec jego ludzi w stolicy pogłębiały konflikt. W 755 roku generał wzniecił bunt i skierował wojska na Chang’an. Cesarska gwardia była źle przygotowana do walki, a po klęsce pod przełęczą Tong władca opuścił stolicę.
Pochówek i pamięć o Yang Guifei
W Mawei pochowano Guifei pospiesznie i bez trumny. Jej ciało owinięto fioletowymi tkaninami i użyto wonności, a Xuanzong ruszył dalej do Sichuanu. Po roku polecił potajemnie przenieść jej szczątki w godniejsze miejsce.
Z grobu miał zachować się tylko woreczek, który nosiła za życia. Na jego widok cesarz się rozpłakał, a po powrocie do Chang’anu zamówił portret Yang Guifei. Potrafił przesiadywać przed nim przez długie godziny.
W chińskiej tradycji stała się symbolem dworskiego zepsucia, z którym wiązano utratę dawnej świetności cesarstwa Tang. Chen Hong opisał jej historię w swoim utworze. Do losów Yang Guifei wracali też poeci przez kolejne stulecia.
