Najpotężniejsza królowa Europy. Mąż więził ją przez 15 lat

Eleonora Akwitańska była królową Francji i Anglii, uczestniczyła w drugiej krucjacie, a trzech jej synów zostało królami. Przez 15 lat Henryk II trzymał ją jednak w odosobnieniu, zanim jako blisko siedemdziesięcioletnia kobieta ponownie zaczęła współdecydować o losach angielskiej monarchii.

Nagrobek Eleonory AkwitańskiejNagrobek Eleonory Akwitańskiej
Źródło zdjęć: © Wikimedia Commons 3.0 | Adam Bishop

Eleonora dziedziczy Akwitanię

Eleonora przyszła na świat około 1122 roku jako córka Wilhelma X i Aénor de Châtellerault. Dorastała w Akwitanii, zaliczanej do najbogatszych księstw XII-wiecznej Europy.

Jej wychowanie obejmowało łacinę, literaturę i muzykę. Uczyła się również jazdy konnej oraz polowania, choć podobne umiejętności częściej przekazywano synom władców.

Po śmierci brata Wilhelma w 1130 roku dziewczynka została jedyną dziedziczką ojca. Przyszły mąż Eleonory mógł dzięki małżeństwu uzyskać dostęp do rozległych i zamożnych ziem, dlatego jej ręką interesowały się okoliczne rody. Ślub z dziedziczką stanowił dla nich najprostszą drogę do zdobycia Akwitanii.

Wilhelm X zdawał sobie sprawę, że córka może zostać porwana przez jednego z ambitnych sąsiadów. Przed pielgrzymką do Santiago de Compostela w 1137 roku oddał więc Akwitanię pod opiekę Ludwika VI, króla Francji. Ojciec Eleonory zmarł nagle podczas podróży, a współcześni podejrzewali otrucie, choć nikt nie wskazał sprawcy.

Eleonora zostaje królową Francji

Po śmierci Wilhelma X nastoletnia Eleonora przejęła księstwo. Ludwik VI jeszcze w 1137 roku wydał ją za swojego syna, przyszłego Ludwika VII, ponieważ małżeństwo miało związać francuską koronę z Akwitanią. O wyborze męża przesądziły interesy dynastyczne i polityczna kalkulacja.

Księstwo zachowało jednak formalną odrębność i nie stało się częścią domeny królewskiej. Ludwik VI zmarł niedługo po zawarciu małżeństwa, a jego syn objął tron. Eleonora miała zaledwie 15 lat, gdy została królową Francji.

Przez cały okres związku pilnowała, aby Akwitania pozostała odrębna i w razie narodzin syna wróciła do jej rodu. Małżeństwo z Ludwikiem VII przyniosło trzy ciąże, lecz para doczekała się dwóch córek. Brak męskiego następcy stopniowo osłabiał pozycję królowej, ponieważ płeć dziecka miała wtedy znaczenie dla przyszłości dynastii.

Krucjata i drugi ślub

Eleonora towarzyszyła Ludwikowi VII podczas drugiej krucjaty i osobiście wyruszyła do Ziemi Świętej. Niewiele władczyń jej czasów decydowało się na udział w podobnej wyprawie. Pobyt królowej na Wschodzie stał się później źródłem licznych plotek i legend powtarzanych na europejskich dworach.

Związek Eleonory z Ludwikiem VII zakończył się rozwodem. Niemal natychmiast związała się z Henrykiem, który miał zostać królem Anglii, dzięki czemu po raz drugi znalazła się u boku monarchy.

W ciągu 14 lat Eleonora urodziła Henrykowi ośmioro dzieci. Para doczekała się pięciu synów i trzech córek, choć każdy poród stanowił w tamtej epoce rzeczywiste zagrożenie dla życia matki.

Wspólnie budowana dynastia Plantagenetów władała ziemiami sięgającymi Szkocji na północy i Pirenejów na południu.

Bunt synów i uwięzienie

Relacje małżonków stopniowo się pogarszały, a po zakończeniu okresu macierzyństwa Eleonora została odsunięta od realnych wpływów na dworze Henryka II. W 1172 roku sama przekazała władzę w Akwitanii synowi Ryszardowi, wzmacniając jego pozycję kosztem własnej.

Rok później Henryk Młody Król, Ryszard i Godfryd otwarcie wystąpili przeciwko ojcu. Eleonora opowiedziała się po stronie synów, lecz ich bunt zakończył się porażką.

Henryk II uwięził żonę i przez kolejne 15 lat przenosił ją między różnymi miejscami odosobnienia. Ograniczył także jej kontakty z dziećmi do minimum, co pozwoliło mu usunąć Eleonorę z działalności politycznej.

Powrót Eleonory do władzy

Położenie Eleonory zmieniło się 6 lipca 1189 roku, gdy zmarł Henryk II, a tron objął Ryszard. Jedną z pierwszych decyzji nowego króla było uwolnienie matki. Eleonora miała wtedy blisko 70 lat, lecz ponownie rozpoczęła aktywną działalność publiczną.

Podczas panowania Ryszarda faktycznie współzarządzała Anglią, szczególnie w okresie jego nieobecności. Król wyruszył na krucjatę, a później znalazł się w niewoli cesarza Henryka VI. Eleonora prowadziła rozmowy dotyczące warunków uwolnienia syna i doprowadziła do jego powrotu do kraju.

Ryszard zmarł pod Chalus w 1199 roku, a koronę przejął Jan bez Ziemi. Zmiana na tronie zakończyła aktywną rolę Eleonory w polityce, dlatego wycofała się do klasztoru w Fontevraud i przyjęła habit.

Eleonora zmarła w Fontevraud 1 kwietnia 1204 roku. Pochowano ją między Henrykiem II i Ryszardem, dwoma mężczyznami, którzy w największym stopniu wyznaczyli kolejne etapy jej życia.

Wybrane dla Ciebie