Kobieta, która nie bała się zabierać głosu
Zaynab Fawwaz pochodziła z Tabnin, miejscowości położonej na południu dzisiejszego Libanu. O jej dzieciństwie wiadomo niewiele.
Nie udało się nawet jednoznacznie ustalić daty jej narodzin. Większość swojej działalności pisarskiej prowadziła już po przeprowadzce do Egiptu.
Pod koniec XIX wieku kraj ten był jednym z najważniejszych ośrodków arabskiego odrodzenia intelektualnego, nazywanego nahdą. Rozwijała się literatura, powstawały nowe gazety, a na ich łamach toczyły się dyskusje o przyszłości społeczeństwa.
Fawwaz chętnie w nich uczestniczyła, publikując artykuły i listy między innymi w dziennikach "Al-Nil" i "Al-Muayyad".
Szczególnie interesowała ją sytuacja kobiet. Domagała się dla dziewcząt dostępu do wykształcenia, a dla dorosłych kobiet prawa do podejmowania pracy i uczestnictwa w życiu publicznym.
Zabierała również głos w dyskusjach o małżeństwie, rozwodach i poligynii, czyli możliwości posiadania przez mężczyznę kilku żon.
Jej poglądy nie ograniczały się jednak do przekonania, że kobiety powinny mieć możliwość nauki. Fawwaz podważała również popularne wówczas twierdzenie, że obowiązki kobiet i mężczyzn wynikają wyłącznie z ich natury. Uważała, że wiele ograniczeń narzucano kobietom przez obowiązujące zwyczaje i oczekiwania społeczne.
Zebrała życiorysy ponad 450 kobiet
Największą sławę przyniosła jej książka "Al-Durr al-manthur fi tabaqat rabbat al-khudur", znana pod skróconym tytułem "Rozsypane perły". Wydane w latach 1894–1895 dzieło zawierało ponad 450 biografii kobiet żyjących w różnych epokach i częściach świata.
Fawwaz nawiązała do dawnej arabskiej tradycji tworzenia zbiorów życiorysów, ale postanowiła znacznie poszerzyć grono opisywanych postaci.
Nie ograniczyła się do kobiet znanych z historii islamu. Sięgnęła także do dziejów Europy, Indii, imperium osmańskiego i Stanów Zjednoczonych.
Wśród jej bohaterek znalazła się Boudika, która stanęła na czele powstania przeciwko Rzymianom, oraz rosyjska cesarzowa Katarzyna II. Pisarka przedstawiła również losy osmańskiej poetki Sirri Hanim i amerykańskiej działaczki Victorii Woodhull.
Interesowały ją nie tylko monarchinie, lecz także kobiety zajmujące się literaturą i uczestniczące w życiu publicznym.
Co ciekawe, autorka nie uporządkowała biografii chronologicznie. Zdecydowała się przede wszystkim na układ alfabetyczny, dzięki czemu obok siebie mogły znaleźć się kobiety żyjące w odległych krajach i zupełnie różnych stuleciach.
Wśród setek opisanych postaci zabrakło natomiast samej Fawwaz, która nie zamieściła w książce własnego życiorysu.
Przygotowanie tak obszernego dzieła wymagało zebrania ogromnej ilości informacji. Pisarka korzystała zarówno z dawnej literatury arabskiej, jak i z nowszych publikacji. Nie zawsze można jednak ustalić, czy sięgała bezpośrednio do pierwotnych źródeł, czy opierała się na późniejszych opracowaniach.
Jej książka miała trafić do Chicago
Fawwaz chciała, aby jej praca zainteresowała nie tylko czytelników świata arabskiego. Szukała również możliwości dotarcia do odbiorców za granicą, a szczególną okazją wydawała się wystawa światowa zorganizowana w Chicago w 1893 roku.
Podczas tego wydarzenia przewidziano miejsce także dla twórczości kobiet. Przygotowaniami kierował specjalny komitet kobiecy, na którego czele stała Bertha Honoré Palmer. Fawwaz nawiązała z nią korespondencję, chcąc dowiedzieć się, czy mogłaby przekazać swój zbiór biografii do biblioteki prezentującej dzieła autorek.
Z zachowanych listów wynika, że zależało jej na zaprezentowaniu swojej pracy międzynarodowej publiczności. Wspominała również o trudnościach, które uniemożliwiały jej swobodny wyjazd za granicę.
Nie wiadomo jednak, czy egzemplarz "Rozsypanych pereł" ostatecznie trafił do Chicago.
Pisała także powieści i dramaty
Zaynab Fawwaz zajmowała się nie tylko publicystyką i opracowywaniem biografii. Tworzyła również poezję, dramaty oraz powieści. W 1899 roku ukazała się jej książka "Husn al-awaqib", której tytuł można przetłumaczyć jako "Szczęśliwe zakończenie".
Sześć lat później, w 1905 roku, opublikowała kolejną powieść, "Al-Malik Qurush", poświęconą królowi Cyrusowi. Pisała zatem w różnych gatunkach literackich, nie rezygnując przy tym z zainteresowania historią i problemami społecznymi.
Fawwaz zmarła w 1914 roku w Kairze. Wśród pozostawionych przez nią dzieł szczególne miejsce zajmują "Rozsypane perły", w których zebrała życiorysy ponad 450 kobiet. Znalazły się tam zarówno królowe i władczynie, jak i poetki, pisarki oraz działaczki, których dokonania chciała przybliżyć swoim czytelnikom.
