Rodzina Teodory i frakcje hipodromu
Teodora urodziła się około 500 roku, najpewniej w Konstantynopolu. Jej ojciec, Akakios, tresował niedźwiedzie dla Zielonych, jednej z frakcji rywalizujących na hipodromie. Z tej pracy utrzymywał żonę i córki.
Akakios zmarł przed 503 rokiem. Wdowa ponownie wyszła za mąż i liczyła, że jej nowy mąż obejmie zwolnione stanowisko. Zieloni odmówili.
Kobieta zwróciła się więc publicznie do ich rywali: stanęła na trybunach hipodromu i poprosiła Błękitnych o zatrudnienie męża. Ci się zgodzili, a rodzina Teodory związała się odtąd z ich frakcją.
Utrata pracy Akakiosa pokazała, jak kruche było położenie jego bliskich. O ich utrzymaniu decydowało stronnictwo hipodromu.
Co wiemy o młodości Teodory?
Teodora trafiła do środowiska aktorek pantomimy. Kobiety występujące na scenie zajmowały niską pozycję społeczną, a ich przeszłość mogła uniemożliwić im małżeństwo z przedstawicielem elity.
O młodości przyszłej cesarzowej pisał Prokopiusz z Cezarei w "Historii sekretnej". Oskarżał ją o prostytucję i rozwiązłe występy.
Do jego relacji trzeba jednak podchodzić ostrożnie: autor był wrogo nastawiony do Teodory i Justyniana, których chciał zdyskredytować. Jego oskarżeń nie można przyjmować bez zastrzeżeń.
Około 515 lub 516 roku Teodora urodziła córkę. W 521 roku wyjechała z Konstantynopola z Hekebolusem z Tyru, który został zarządcą prowincji w Pentapolis, w Cyrenajce.
Związek szybko się rozpadł. Hekebolus oddalił Teodorę, pozostawiając ją bez pieniędzy i opieki, daleko od domu.
Powrót do Konstantynopola
W drodze powrotnej Teodora zatrzymała się w Aleksandrii, gdzie nawiązała kontakty z duchownymi monofizyckimi. Część badaczy uważa ten pobyt za ważny dla jej przemiany religijnej.
W Antiochii odnowiła z kolei znajomości ze środowiskiem Błękitnych, które przed laty pomogło jej rodzinie.
Do Konstantynopola wróciła w 521 lub 522 roku. Poznała tam Petrusa Sabbatiusa, siostrzeńca cesarza Justyna I, znanego później jako Justynian.
Ich związek napotkał dwie przeszkody. Prawo zabraniało mężczyznom z elity poślubiania byłych aktorek, a małżeństwu sprzeciwiała się Eufemia, żona cesarza.
Eufemia zmarła między latem 521 a latem 522 roku. Jej sprzeciw przestał być przeszkodą, lecz zakaz prawny nadal obowiązywał. W 524 roku
Justynian przekonał Justyna I do zmiany przepisów. Nowe prawo pozwalało przedstawicielom elit żenić się z kobietami, które wcześniej występowały na scenie. Teodora i Justynian pobrali się w 525 roku, a dwa lata później zostali koronowani na cesarzową i cesarza.
Teodora podczas buntu Nika
Justynian chciał odzyskać ziemie utracone przez cesarstwo na Zachodzie. Jego plany wymagały wielkich nakładów, a surowe ściąganie podatków budziło niezadowolenie.
Napięcia w Konstantynopolu narastały również w związku z klęskami naturalnymi i kosztownym ceremoniałem dworskim. W styczniu 532 roku wybuchło powstanie Nika, jedno z najkrwawszych wystąpień w dziejach miasta.
Gdy sytuacja cesarskiego dworu stała się groźna, część jego członków rozważała ucieczkę. Teodora sprzeciwiła się opuszczeniu Konstantynopola. Justynian pozostał w stolicy, a jego wojska stłumiły bunt.
Po tych wydarzeniach znaczenie Teodory na dworze wzrosło. Uczestniczyła w rozgrywkach politycznych, samodzielnie rozstrzygała wiele spraw państwowych i wywierała wpływ na Justyniana. Utrzymała swoją pozycję do śmierci 28 czerwca 548 roku.
