Wyszła za dwóch własnych braci. Historia królowej Arsinoe II 

Jej drugi mąż zamordował dwóch jej synów, a ona sama musiała ratować się ucieczką. Arsinoe II miała za sobą wiele dramatycznych doświadczeń, zanim została królową Egiptu. Ostatecznie poślubiła własnego brata, Ptolemeusza II, i zajęła wyjątkową pozycję na jego dworze. Po śmierci zaczęto oddawać jej boską cześć, a jej wizerunek pojawiał się na monetach i w świątyniach.

Poślubiła brata i została boginią. Droga Arsinoe II do egipskiego tronuPoślubiła brata i została boginią. Droga Arsinoe II do egipskiego tronu
Źródło zdjęć: © CC0 | Twórca monety nieznany; reprodukcja: Cleveland Museum of Art

Córka Ptolemeusza I na obcych dworach

Arsinoe II urodziła się około 316 roku p.n.e. Była córką Ptolemeusza I i Bereniki I. Jej ojciec należał do najbliższych współpracowników Aleksandra Wielkiego, a po rozpadzie jego imperium przejął władzę nad Egiptem i zapoczątkował dynastię Ptolemeuszy.

Około 300 roku p.n.e. Arsinoe poślubiła Lizymacha, znacznie starszego od niej władcę Tracji, który z czasem podporządkował sobie także Macedonię i część Azji Mniejszej.

Urodziła mu trzech synów, ale ich przyszłość pozostawała niepewna. Lizymach miał bowiem innych potencjalnych następców, a walka o sukcesję stawała się coraz bardziej zaciekła.

Arsinoe odgrywała jednak na dworze męża znaczącą rolę. Jej imię pojawiało się w publicznych inskrypcjach, a przebudowany Efez otrzymał na jej cześć nazwę Arsinoea.

Świadczy to o wysokiej pozycji królowej, która już wówczas uczestniczyła w reprezentowaniu panującej dynastii.

Utrata synów i małżeństwo z bratem

W 281 roku p.n.e. Lizymach poległ w bitwie pod Kuropedion. Arsinoe została wdową, ale nie zamierzała wycofywać się z życia politycznego. Przebywając w Kassandrei, poślubiła Ptolemeusza Keraunosa, swojego przyrodniego brata, który próbował umocnić władzę nad Macedonią.

Małżeństwo okazało się dla niej tragiczne w skutkach. Keraunos zamordował dwóch młodszych synów Arsinoe z poprzedniego związku. Najstarszemu, Ptolemeuszowi, udało się przeżyć. Sama królowa schroniła się na wyspie Samotrace, gdzie wcześniej wspierała miejscowe sanktuarium.

Po pewnym czasie udała się do Egiptu, którym rządził jej rodzony brat, Ptolemeusz II. Wkrótce doszło do kolejnego niezwykłego małżeństwa. Arsinoe została żoną własnego brata, choć ten miał już małżonkę, Arsinoe I, którą wcześniej odsunięto od dworu.

Nie wiadomo dokładnie, kiedy Arsinoe II przybyła do Egiptu i poślubiła Ptolemeusza II. Najczęściej wydarzenia te umieszcza się w latach siedemdziesiątych III wieku p.n.e.

Późniejsi autorzy przypisywali jej liczne intrygi i udział w usunięciu poprzedniej królowej. Nie ma jednak wystarczających dowodów, by uznać te opowieści za pewne.

Trudno również ustalić, jak duży wpływ Arsinoe wywierała na polityczne decyzje brata.

Królewski wizerunek i boskie honory

Małżeństwo Ptolemeusza II z rodzoną siostrą było wydarzeniem niezwykłym, ale na egipskim dworze nadano mu szczególne znaczenie religijne. Rodzeństwo zaczęto przedstawiać jako Filadelfów, czyli tych, którzy darzą się wzajemną miłością. Ich związek porównywano do relacji między boskimi parami.

Arsinoe otrzymywała egipskie tytuły królewskie, a jej podobiznę umieszczano na monetach. Była więc kimś więcej niż tylko żoną monarchy pozostającą w jego cieniu. Zachowane świadectwa nie pozwalają jednak dokładnie ustalić zakresu jej samodzielnej władzy.

Na przedstawieniach królowej pojawiały się również symbole związane z boskością. Jednym z nich był barani róg, innym podwójny róg obfitości, oznaczający pomyślność i dostatek.

Ten drugi motyw zdobił zarówno monety, jak i naczynia wykorzystywane w kulcie Arsinoe.

Królowa zmarła w 270 lub 268 roku p.n.e. Po jej śmierci Ptolemeusz II rozwijał poświęcony jej kult, który zajął ważne miejsce w religijnym życiu państwa. Posągi Arsinoe ustawiano w egipskich świątyniach obok wizerunków najważniejszych bóstw.

Oddawano jej cześć również w sanktuariach położonych w portach, gdzie uznawano ją za opiekunkę żeglarzy. W ten sposób dawna królowa, która za życia doświadczyła utraty dzieci i gwałtownych walk o władzę, po śmierci stała się jedną z boskich postaci czczonych w państwie Ptolemeuszy.

Wybrane dla Ciebie