Gestapo ścigało agentkę z protezą. Uciekła pieszo przez Pireneje

Virginia Hall podczas wręczania odznaczenia Distinguished Service Cross przez Williama Donovana we wrześniu 1945 roku.Virginia Hall podczas wręczania odznaczenia Distinguished Service Cross przez Williama Donovana we wrześniu 1945 roku.
Źródło zdjęć: © Domena publiczna

Gestapo poszukiwało we Francji agentki znanej jako "utykająca dama". Virginia Hall, która po wypadku straciła część lewej nogi, organizowała kryjówki, dostawy broni i pomoc dla francuskiego ruchu oporu. Gdy Niemcy zaczęli ją tropić, uciekła pieszo przez Pireneje, pokonując górską trasę z drewnianą protezą. W 1944 roku wróciła do Francji, by kontynuować działalność wywiadowczą.

Kariera dyplomatyczna i wypadek

Virginia Hall pochodziła z Baltimore w Stanach Zjednoczonych. Studiowała w Ameryce i Europie, uczyła się języków obcych i zamierzała zostać dyplomatką. Rozpoczęła pracę w amerykańskiej służbie konsularnej, która zaprowadziła ją m.in. do Warszawy, a następnie do Turcji.

W 1933 roku podczas polowania przypadkowo postrzeliła się w lewą stopę. Rana okazała się na tyle poważna, że wskutek powikłań lekarze musieli amputować jej nogę poniżej kolana. Hall zaczęła korzystać z drewnianej protezy, której nadała imię "Cuthbert".

Mimo niepełnosprawności kontynuowała pracę w amerykańskich placówkach zagranicznych. Nie mogła jednak awansować na wymarzone stanowisko dyplomatyczne. Na przeszkodzie stanęły przepisy Departamentu Stanu, które wykluczały ją z takiej służby ze względu na stan zdrowia.

W 1939 roku Hall odeszła z pracy. Rok później, podczas niemieckiej ofensywy we Francji, prowadziła ambulans. Po klęsce francuskiej armii przedostała się do Wielkiej Brytanii.

Działalność wywiadowcza we Francji

W kwietniu 1941 roku Hall dołączyła do brytyjskiej organizacji Special Operations Executive (SOE), zajmującej się wspieraniem ruchu oporu i organizowaniem działań sabotażowych na terenach kontrolowanych przez państwa Osi.

W sierpniu tego samego roku wysłano ją do południowej Francji, która pozostawała wówczas pod administracją kolaboracyjnego rządu Vichy. Agentka zamieszkała w Lyonie, gdzie działała pod przykrywką korespondentki amerykańskiego dziennika "New York Post".

Praca dziennikarska pozwalała jej swobodniej podróżować, nawiązywać znajomości i zadawać pytania bez wzbudzania nadmiernych podejrzeń. W rzeczywistości Hall tworzyła sieć kontaktów, z której korzystali brytyjscy agenci i członkowie francuskiego ruchu oporu.

Organizowała bezpieczne mieszkania, zdobywała fundusze oraz pomagała w przekazywaniu sprzętu i informacji. Uczestniczyła także w organizowaniu ucieczek alianckich lotników z Francji. Współpracowała przy tym z miejscowymi konspiratorami, którzy zapewniali schronienie poszukiwanym osobom i pomagali im unikać kontroli.

W lipcu 1942 roku grupa agentów uciekła z więzienia w Mauzac. Hall uczestniczyła w przygotowaniach do tej akcji, organizując pomoc dla zbiegów. Zadbała o kryjówki, transport i kontakty z ludźmi, którzy mogli ułatwić im przedostanie się w bezpieczne miejsca.

Ucieczka przez Pireneje

Działalność Virginii Hall zwróciła uwagę niemieckich służb. Gestapo poszukiwało agentki, którą określano mianem "utykającej damy". Charakterystyczny sposób chodzenia ułatwiał jej rozpoznanie, a kontynuowanie pracy pod dotychczasową tożsamością stawało się coraz bardziej niebezpieczne.

W listopadzie 1942 roku Hall zdecydowała się opuścić Francję. Wybrała drogę przez Pireneje, którą musiała pokonać pieszo. Wędrówka po górskim terenie była szczególnie trudna ze względu na drewnianą protezę lewej nogi.

Zdołała dotrzeć do Hiszpanii, ale po przekroczeniu granicy została zatrzymana za nielegalny wjazd. Po odzyskaniu wolności wróciła do Wielkiej Brytanii, gdzie zabiegała o przydzielenie jej kolejnego zadania.

SOE nie chciało ponownie wysyłać Hall do Francji, ponieważ niemiecki kontrwywiad znał już jej wygląd. Agentka nie zamierzała jednak rezygnować z działalności wywiadowczej. Znalazła możliwość dalszej służby w amerykańskim Office of Strategic Services (OSS).

Powrót do Francji w 1944 roku

21 marca 1944 roku Virginia Hall ponownie przedostała się do Francji. Tym razem przybyła łodzią, choć w późniejszych opowieściach pojawiała się historia o jej rzekomym skoku ze spadochronem z protezą pod pachą.

Podczas drugiej misji agentka zmieniła wygląd i zaczęła podszywać się pod starszą kobietę mieszkającą na wsi. Posługiwała się m.in. pseudonimem "Diane". Jako radiotelegrafistka przekazywała do Londynu informacje przydatne podczas przygotowań do alianckiej inwazji.

Hall zajmowała się również organizowaniem zrzutów zaopatrzenia, dostaw broni i szkoleniem członków francuskiego ruchu oporu. Współpracowała z trzema batalionami partyzanckimi prowadzącymi akcje przeciwko niemieckim oddziałom.

Partyzanci atakowali m.in. linie kolejowe, mosty, magazyny amunicji oraz infrastrukturę łączności. Hall pomagała im w zdobywaniu wyposażenia i koordynowaniu działań, wykorzystując doświadczenie zdobyte podczas wcześniejszej misji.

Odznaczenie i dalsza służba

We wrześniu 1945 roku Virginia Hall otrzymała Distinguished Service Cross, wysokie amerykańskie odznaczenie wojskowe przyznawane za wyjątkowe bohaterstwo. Wręczył jej je William Donovan, szef OSS.

Po zakończeniu II wojny światowej Hall pozostała związana z amerykańskimi służbami wywiadowczymi. W 1951 roku rozpoczęła pracę w Central Intelligence Agency (CIA), gdzie służyła przez kolejnych piętnaście lat. Na emeryturę odeszła w 1966 roku.

Wybrane dla Ciebie