Śmierć markizy de Pompadour i reakcja Ludwika XV
Stan zdrowia markizy pogarszał się od lat 50. XVIII wieku. Szczególnie dotknęła ją śmierć 10-letniej córki Alexandrine-Jeanne w 1754 roku, po której długo nie mogła dojść do siebie.
W 1759 roku Pompadour była już poważnie chora. Mimo słabnącego zdrowia zachowała miejsce u boku Ludwika XV, a ich relacja trwała do ostatnich tygodni jej życia.
Markiza zmarła 15 kwietnia 1764 roku w Wersalu. Król odwiedzał ją codziennie, lecz dworska etykieta nie pozwoliła mu uczestniczyć w pogrzebie. Obserwował więc ceremonię z tarasu pałacu.
Jeanne Antoinette Poisson
Przyszła markiza urodziła się 29 grudnia 1721 roku w Paryżu. Rodzina finansistów zapewniła jej edukację oraz przygotowanie potrzebne do wejścia w środowisko znajdujące się znacznie wyżej w ówczesnej hierarchii społecznej.
W dzieciństwie wróżka miała przepowiedzieć Jeanne bliskość z królem. Zapowiedź nabrała znaczenia wiele lat później, gdy paryżanka znalazła się na dworze Ludwika XV.
Jeanne wyszła w 1741 roku za Karola Wilhelma Le Normant d'Étiolles. Małżeństwo otworzyło jej drogę do paryskich salonów i kontaktów z kręgami arystokratycznymi.
Sytuacja na dworze zmieniła się w 1744 roku po śmierci kardynała de Fleury. Ludwik XV musiał odtąd sam podejmować decyzje, z czym wyraźnie sobie nie radził. Jeanne zaczęła wówczas pracować nad własną pozycją, choć nie poznała jeszcze króla osobiście.
Spotkanie Ludwika XV z markizą de Pompadour
Jeanne spotkała monarchę podczas balu maskowego w Wersalu w 1745 roku. Ludwik XV szybko uczynił ją swoją faworytą, rozpoczynając relację trwającą aż do jej śmierci.
Na jej pozycję wpływały nie tylko uroda i staranne wychowanie. Potrafiła poprawiać królowi nastrój, zachowywała dyskrecję i wyróżniała się poczuciem humoru.
Znaczenie Pompadour nie ograniczyło się do prywatnej relacji z monarchą. Współcześni widzieli w niej nieformalnego ministra, choć nigdy nie powierzono jej oficjalnego stanowiska.
Jej zdanie brano pod uwagę przy obsadzaniu funkcji dworskich. Stopniowo zaczęła uczestniczyć również w sprawach wykraczających poza codzienność Ludwika XV.
Wpływ markizy de Pompadour na politykę Francji
Największe znaczenie polityczne Pompadour osiągnęła w 1756 roku. Wspólnie z księciem de Bernis oraz austriackim kanclerzem Kaunitzem przyczyniła się do zmiany dotychczasowego układu sojuszy.
Francja porzuciła wcześniejszą współpracę z Prusami i zawarła traktat z Austrią. Udział markizy w tej decyzji pokazał, jak daleko sięgały wpływy kobiety pozbawionej formalnej funkcji państwowej.
Pompadour dbała również o codzienne potrzeby króla. W Trianon i w pobliżu Wersalu poleciła wznieść oranżerię oraz szklarnie, dzięki którym Ludwik XV mógł otrzymywać świeże warzywa i cytrusy.
Takie działania wzmacniały jej pozycję obok zaangażowania w sprawy polityczne. Łączyła obecność przy monarsze z udziałem w decyzjach dotyczących dworu i państwa.
Pompadour jako patronka kultury francuskiej
Markiza prowadziła salony w Paryżu i Wersalu. Wspierała Woltera, Monteskiusza i Diderota, a także organizowała przedstawienia teatralne oraz bale.
Jej działalność uczyniła ją jedną z najważniejszych patronek francuskiego rokoka. Z inicjatywy Pompadour utworzono paryską szkołę wojskową i manufakturę porcelany w Sèvres.
Po jej śmierci część opinii publicznej przypisywała jej odpowiedzialność za kosztowne wojny oraz osłabienie pozycji Francji w Europie. Ocena markizy zmieniła się z biegiem lat, a jej nazwisko zaczęto kojarzyć przede wszystkim z luksusem i stylem XVIII wieku.
Pamięć o Pompadour zachowały nazwy fryzur, odcieni różu oraz porcelany. Kobieta pochodząca z paryskiej rodziny finansistów pozostała symbolem wpływu zdobytego bez arystokratycznego urodzenia i oficjalnego urzędu.
