Ethel Jack. Kobieta, która zmieniła historię USA

Ethel Jack przyszła na świat w 1908 roku w Havasu Canyon. Wąwóz leży w głębi Wielkiego Kanionu i wyróżnia się turkusowymi wodospadami spływającymi po czerwonych skałach.

Kobiety z jej społeczności od wielu pokoleń wyplatały kosze z wierzby i korzeni sumaka. Ethel nauczyła się tego rzemiosła i osiągnęła w nim wysoki poziom, a jej prace znalazły się z czasem w zbiorach Smithsonian Institution w Waszyngtonie.

Dzieciństwo Ethel przypadło jednak na okres, gdy Havasupai tracili kolejne obszary użytkowane przez ich przodków. Jej dziadek Billy Burro gospodarował na płaskowyżu noszącym dziś nazwę Havasupai Gardens, lecz strażnicy parku narodowego usunęli go stamtąd siłą w 1928 roku.

Wysiedlenie dotknęło całą społeczność i pozostało w pamięci kolejnych pokoleń. Ethel obserwowała, jak jej lud traci ziemię, z którą był związany od stuleci, dlatego uznała, że Havasupai muszą podjąć działania, aby zachować resztę swojego terytorium.

Ethel oraz jej mąż Clark Jack znaleźli zatrudnienie w National Park Service. Pracowali na terenach, które wcześniej uprawiały ich rodziny, i zajmowali się miejscami ważnymi dla Havasupai.

Turyści odwiedzali wodospady i skalne formacje, nie wiedząc często, że część pracowników oraz przewodników pochodziła z rodzin usuniętych z tych ziem. Dla Ethel codzienna praca wiązała się więc bezpośrednio z obszarem odebranym jej społeczności.

Położenie Havasupai pogorszyło się w 1955 roku, gdy National Park Service zaczęła usuwać rodziny z obozu Supai. Członkowie plemienia tracili zatrudnienie, a zamieszkane przez nich od pokoleń domy były burzone.

Rada Plemienna Havasupai postanowiła przedstawić problem władzom federalnym. Potrzebowała osoby, która znała tradycje społeczności, a jednocześnie rozumiała działanie amerykańskich instytucji, dlatego wybrała Ethel Jack.

Ethel przyjęła zadanie, choć występowała w imieniu niewielkiego plemienia przeciwko decyzjom rządu federalnego. Wielokrotnie wyruszała autobusem przez cały kraj do Waszyngtonu, gdzie spotykała się z senatorami i członkami Kongresu.

Podczas rozmów przedstawiała historię Havasupai oraz znaczenie ziem Wielkiego Kanionu dla ich społeczności. Wyjaśniała też skutki wysiedleń i domagała się, aby zwrot terytorium plemiennego znalazł się w ustawie dotyczącej powiększenia parku narodowego, określanej jako Enlargement Act.

Jej działania polegały przede wszystkim na konsekwentnym przekonywaniu kolejnych polityków. Ethel nie zabiegała o pomoc finansową ani uprzywilejowanie, lecz żądała oddania obszaru wcześniej odebranego Havasupai.

Na drodze do tego celu stały procedury, obojętność instytucji wobec problemów rdzennych Amerykanów oraz uprzedzenia kulturowe. Część polityków traktowała sprawy Indian jako zamknięty rozdział, ale Ethel ponawiała starania i zdobywała kolejnych zwolenników.

Wysiłki Ethel przyniosły rezultat w 1975 roku. Kongres Stanów Zjednoczonych zdecydował wtedy, że 185 tysięcy akrów ziemi przodków wróci do Havasupai, co było jednym z największych takich zwrotów na rzecz rdzennych Amerykanów w tamtym okresie.

Dla Ethel decyzja oznaczała zakończenie dwudziestu lat zabiegów. Przekazując młodym członkom plemienia wiadomość o odzyskaniu terytorium, porównała ziemię do babci i dziadka, którzy żywią swoją społeczność i zapewniają jej utrzymanie.

Takie ujęcie wyrażało znaczenie ziemi w kulturze Havasupai. Nie była ona jedynie miejscem zamieszkania ani źródłem korzyści materialnych, lecz łączyła wcześniejsze pokolenia z tymi, które miały nadejść.

Stephen Hirst, autor książki o historii Havasupai, nazwał Ethel Jack rzeczniczką tradycyjnych wierzeń oraz jedną z najważniejszych osób zabiegających o odzyskanie ojczyzny plemienia. Łączyła ochronę duchowego dziedzictwa swojej społeczności z walką o terytorium potrzebne do jego zachowania.