Fotografowała codzienność Nowego Jorku. Na starość straciła dom

Scena uliczna w Nowym Jorku. Fotografia Alice Austen z 1896 roku.
Scena uliczna w Nowym Jorku. Fotografia Alice Austen z 1896 roku.
Źródło zdjęć: © Domena publiczna | Elizabeth Alice Austen

Alice Austen fotografowała Nowy Jork, którego często nie pokazywano na oficjalnych portretach i pocztówkach. Interesowali ją uliczni sprzedawcy, policjanci, zamiatacze, a także przyjaciółki spędzające wspólnie wolny czas. Z aparatem docierała również do portowych stacji kwarantanny, dokumentując ich codzienną pracę. Pozostawiła tysiące zdjęć, choć przez większą część życia nie musiała zarabiać na fotografii.

Ciemnia w rodzinnym domu

Alice Austen urodziła się w 1866 roku i dorastała na Staten Island. Mieszkała z rodziną w domu Clear Comfort, położonym nad cieśniną Narrows, przez którą statki wpływały do nowojorskiego portu. Właśnie tam zaczęła rozwijać swoje fotograficzne zainteresowania.

Pierwszy aparat trafił w jej ręce w 1876 roku, kiedy była jeszcze dzieckiem. Obsługi sprzętu i wywoływania zdjęć uczyła się przede wszystkim przez praktykę. Nie zdobyła formalnego wykształcenia fotograficznego, ale stopniowo opanowała wymagającą technikę pracy.

Na piętrze rodzinnego domu urządziła ciemnię w niewielkim schowku. Posługiwała się szklanymi płytami pokrytymi emulsją światłoczułą, a przewożenie i przygotowywanie wyposażenia wymagało sporego wysiłku. Mimo tych niedogodności regularnie fotografowała zarówno w domu, jak i poza nim.

Pracowała bardzo starannie. Na kopertach przechowujących negatywy notowała rodzaj obiektywu, czas naświetlania oraz warunki oświetleniowe. Dzięki temu mogła analizować wykonane fotografie i doskonalić kolejne ujęcia.

Dwa różne oblicza miasta

Austen pochodziła z zamożnej rodziny, dlatego początkowo nie była zmuszona szukać płatnych zleceń. Chętnie fotografowała krewnych i znajomych podczas pikników, sportowych zabaw oraz wypoczynku nad wodą. Pozostawiła w ten sposób obszerny zapis życia towarzyskiego własnego środowiska.

Równie mocno interesowało ją jednak to, co działo się poza ogrodem Clear Comfort. Zabierała ciężki sprzęt na Manhattan i kierowała obiektyw ku ludziom wykonującym codzienną pracę. Na jej zdjęciach pojawiali się uliczni sprzedawcy, policjanci, zamiatacze i chłopcy dostarczający wiadomości.

W połowie lat 90. XIX wieku przygotowała serię "Street Types of New York", poświęconą mieszkańcom miasta i ich zajęciom. Zastrzegała prawa do zdjęć oraz wykonywała odbitki, co pokazuje, że traktowała swoją pracę poważnie. Nie stała się jednak fotografką utrzymującą się wyłącznie ze sprzedaży własnych prac.

Fotografia pozwalała jej również pokazywać czynności trudne do wyjaśnienia samym tekstem. W 1896 roku wykonała ilustracje do książki Violet Ward "Bicycling for Ladies". Modelka Daisy Elliott prezentowała przed aparatem sposób jazdy na rowerze i wykonywania niezbędnych przy nim czynności.

Aparat na stacji kwarantanny

Jednym z ważniejszych zawodowych przedsięwzięć Austen było dokumentowanie nowojorskich stacji kwarantanny. Zlecenie otrzymała od lekarza zajmującego się kontrolą zdrowia osób przybywających do portu, doktora Doty'ego. W latach 90. XIX wieku zaczęła fotografować placówki, w których badano podróżnych i podejmowano działania zapobiegające szerzeniu się chorób.

Jej zainteresowanie nie ograniczało się do widoków statków. Utrwalała laboratoria, urządzenia, zabudowania oraz personel pracujący m.in. na wyspach Hoffman i Swinburne. Do tych miejsc wracała przez ponad dziesięć lat, tworząc szczegółową dokumentację działania portowej służby zdrowia.

Za część tych fotografii otrzymywała wynagrodzenie. Trudno zatem sprowadzić jej działalność wyłącznie do amatorskiej pasji zamożnej kobiety. Zdjęcia ze stacji kwarantanny zaprezentowano na wystawie panamerykańskiej w Buffalo w 1901 roku.

Równolegle Austen dokumentowała bardziej osobistą stronę własnego życia. Fotografowała przyjaciółki podczas wspólnych spotkań, zabaw i przebieranek, pokazując ich swobodę rzadko obecną na oficjalnych portretach. Przez blisko trzydzieści lat mieszkała w Clear Comfort ze swoją partnerką Gertrude Tate.

Zdjęcia ocalały po utracie domu

Sytuacja materialna Austen gwałtownie pogorszyła się po krachu giełdowym w 1929 roku. Próbowała uzyskiwać dochody z rodzinnej posiadłości, ale nie zdołała utrzymać dotychczasowego poziomu życia. W 1945 roku musiała opuścić Clear Comfort.

Jej fotografie i rodzinne pamiątki trafiły pod opiekę Staten Island Historical Society. Sama Austen znalazła się później w instytucji opiekuńczej Farm Colony. Gertrude Tate zamieszkała osobno, u swojej rodziny.

Zapomnianymi zdjęciami zainteresował się Oliver Jensen, który doprowadził do opublikowania części archiwum w magazynie "LIFE" w 1951 roku. Dochody z udostępnienia fotografii pomogły przenieść Austen do prywatnego domu opieki. Dopiero pod koniec życia jej twórczość zaczęła przyciągać szerszą uwagę.

7 października 1951 roku Staten Island Historical Society zorganizowało Alice Austen Day i wystawę jej prac. W uroczystości uczestniczyły zarówno fotografka, jak i Gertrude Tate. Austen zmarła w następnym roku, a w 1975 roku miasto wykupiło jej dawny dom Clear Comfort.

Wybrane dla Ciebie