Maria Leszczyńska. Zapomniana królowa Francji

Królowa zmarła 24 czerwca 1768 roku w Wersalu. Pochowano ją w bazylice Saint-Denis, gdzie spoczywali francuscy monarchowie.

Maria zdecydowała jednak, że jej serce zostanie złożone w innym miejscu. Trafiło do Notre-Dame-de-Bonsecours w Nancy, obok grobów rodziców, z którymi dzieliła lata tułaczki i niepewności.

Wśród francuskich poddanych zachowała opinię pobożnej i skromnej władczyni. Działalność charytatywna przyniosła jej przydomek Dobrej Królowej, choć na dworze od dawna nie odgrywała już znaczącej roli politycznej.

Maria urodziła się 23 czerwca 1703 roku w Trzebnicy jako młodsza córka Stanisława Leszczyńskiego i Katarzyny Opalińskiej. Jej ojciec objął polski tron dzięki poparciu Karola XII, lecz zmiana sytuacji wojennej zmusiła rodzinę do opuszczenia kraju.

Leszczyńscy przez kolejne lata przenosili się z miejsca na miejsce. Po śmierci starszej córki Anny cała uwaga Stanisława skupiła się na Marii, z którą łączyła go znacznie bliższa relacja niż z chłodną i zdystansowaną Katarzyną.

Życie na emigracji nie przeszkodziło rodzicom w zapewnieniu córce starannego wykształcenia. Maria znała polski, francuski, niemiecki i włoski, uczyła się łaciny, a także dobrze tańczyła i grała na instrumentach.

Pobożność i skromność, które później zauważano w Wersalu, kształtowały się w okresie rodzinnych trudności. Duże znaczenie miała przy tym więź z ojcem, który po utracie starszej córki poświęcał Marii całą swoją uwagę.

Na początku lat 20. XVIII wieku Leszczyńscy mieszkali w Alzacji. Rodzina była zadłużona i nie miała realnych widoków na odzyskanie polskiej korony, dlatego znalezienie odpowiedniego męża dla Marii mogło poprawić położenie wszystkich jej bliskich.

Pierwsze projekty małżeńskie zakończyły się niepowodzeniem. Rodzice odrzucili możliwość wydania córki za markiza Courtanvaux bez przyznania mu wyższej rangi, a plan związku z margrabią Badenii upadł z powodu niewystarczającego posagu.

Pozycję Marii zmieniła interwencja regenta Filipa Orleańskiego. Uznał on, że córka byłego króla nie powinna wychodzić za osobę prywatną, dzięki czemu poszukiwanie męża dla Leszczyńskiej stało się częścią francuskiej polityki.

Kandydaturę Polki poparli w 1725 roku kardynał Fleury, książę Bourbon i markiza de Prie. Maria nie reprezentowała niebezpiecznego dla Francji sojuszu, a zarazem mogła szybko urodzić następcę tronu.

Ludwik XV był wcześniej zaręczony z hiszpańską infantką Marianną Wiktorią. Francuzi zerwali jednak to porozumienie, czym urazili Filipa V i otworzyli drogę do zbliżenia z Habsburgami.

Nową wybranką króla została Maria Leszczyńska. Ślub odbył się 4 września 1725 roku, a córka pozbawionego tronu polskiego monarchy została królową Francji.

Małżeństwo poprawiło również położenie Stanisława Leszczyńskiego i Katarzyny Opalińskiej. Odzyskali status oraz spokojniejsze warunki życia, a Maria mogła spotykać się z nimi regularnie, co należało do rzadkości wśród francuskich królowych.

Najważniejszym obowiązkiem dynastycznym nowej władczyni było zapewnienie sukcesji. Maria urodziła Ludwikowi XV dziesięcioro dzieci i spełniła oczekiwanie, które miało decydujące znaczenie przy wyborze jej na żonę monarchy.

Królowa wykorzystywała swoje muzyczne zainteresowania do budowania własnego miejsca na dworze. W Salonie Pokoju organizowała niedzielne koncerty, podczas których występowali między innymi młody Mozart i Farinelli.

Pod koniec lat 30. XVIII wieku Ludwik XV zaczął oddalać się od żony i nawiązywać kolejne romanse. Maria traciła wpływy, lecz postępowanie męża nie zaszkodziło jej reputacji.

Leszczyńska wycofała się z rywalizacji oraz dworskich intryg. Więcej czasu przeznaczała na malarstwo, czytanie, modlitwę i pomoc potrzebującym.

Nie próbowała odzyskiwać dawnej pozycji poprzez walkę z kolejnymi kobietami króla. Na francuskim dworze pozostała do śmierci, kończąc najdłuższe panowanie królowej małżonki w dziejach Francji.