Przejęły władzę w Indiach. Niezwykła historia czterech władczyń

W 1819 r. zmarł nawab Nazar Muhammad, pozostawiając żonę i małoletnią córkę. Jego wdowa, Qudsia, znana również jako Gohar Begum, przejęła rządy w Bhopalu. Jednym z jej najważniejszych zadań było zabezpieczenie praw do tronu swojej córki Sikandar.

Sytuację komplikowała zależność państwa od Wielkiej Brytanii. W 1818 r. Bhopal zawarł z Brytyjczykami układ ochronny, który zapewniał im istotny wpływ na miejscową politykę. W praktyce oznaczało to, że o obsadzie tronu nie decydowała już wyłącznie rodzina panująca.

Qudsia sprawowała regencję do 1837 r., kiedy władzę objął Jahangir Muhammad, mąż Sikandar. Jego panowanie trwało zaledwie siedem lat. Po śmierci nawaba w 1844 r. tron przypadł jego małoletniej córce Shah Jahan, a regentką została Sikandar.

Matka młodej władczyni stopniowo umacniała swoją pozycję. W 1860 r. Brytyjczycy oficjalnie uznali jej własne prawa do tronu. Sikandar mogła odtąd rządzić Bhopalem jako samodzielna władczyni.

Sikandar wyróżniała się sposobem sprawowania władzy. Osobiście odwiedzała miejscowości należące do Bhopalu, kontrolowała urzędy, sądy i skarb państwa.

Interesowała się również stanem wojska i nie ograniczała swojej działalności do wydawania poleceń z pałacu.

Nie przestrzegała też tradycyjnych zasad purdah, które ograniczały udział kobiet w życiu publicznym. Jeździła konno, umiała posługiwać się bronią, a jej wychowanie pod wieloma względami przypominało przygotowanie męskiego następcy tronu.

Jednym z najważniejszych wydarzeń politycznych za jej rządów było powstanie w Indiach w latach 1857-1858. Sikandar opowiedziała się wówczas po stronie Brytyjczyków, choć część jej otoczenia sprzeciwiała się takiej decyzji. Lojalność wobec władz kolonialnych pomogła jej umocnić pozycję i uzyskać oficjalne uznanie praw do tronu w 1860 r.

Beguma interesowała się także edukacją. Założyła szkołę Wiktorii, przeznaczoną dla dziewcząt z ubogich rodzin muzułmańskich i hinduistycznych. Uczennice otrzymywały podstawowe wykształcenie oraz zdobywały umiejętności praktyczne.

Na przełomie 1863 i 1864 r. Sikandar odbyła pielgrzymkę do Mekki w towarzystwie swojej matki Qudsi. Wrażenia z podróży opisała później w języku urdu.

Jej relacja zawierała również obserwacje dotyczące życia społecznego w Arabii. W 1870 r. ukazało się angielskie tłumaczenie tego dzieła.

Po śmierci Sikandar w 1868 r. władzę objęła jej córka Shah Jahan. Choć formalnie zasiadła na tronie już w dzieciństwie, dopiero teraz mogła samodzielnie kierować państwem. Jej panowanie trwało do 1901 r.

Shah Jahan zasłynęła przede wszystkim jako fundatorka licznych budowli. Za jej rządów Bhopal znacznie się rozbudował. Powstawały nowe rezydencje, gmachy publiczne i całe zespoły zabudowy miejskiej. Jedną z rozwijanych wówczas dzielnic nazwano Shahjahanabadem.

Do najbardziej okazałych przedsięwzięć władczyni należała budowa pałacu Taj Mahal. W przeciwieństwie do słynnego mauzoleum w Agrze bhopalska budowla była rezydencją mieszkalną, przeznaczoną dla samej begumy.

Shah Jahan przez ponad trzy dekady kierowała państwem, pozostawiając po sobie liczne budowle związane z dworem i administracją. Po jej śmierci w 1901 r. tron odziedziczyła córka Sultan Jahan, ostatnia z czterech begum sprawujących władzę w Bhopalu.

Sultan Jahan skoncentrowała się na poprawie warunków życia mieszkańców. Za jej panowania prowadzono działania na rzecz poprawy stanu sanitarnego miast, zaopatrzenia w wodę i opieki zdrowotnej. Szczególną uwagę poświęcała jednak szkolnictwu, zwłaszcza edukacji dziewcząt.

Zakładała nowe szkoły i wspierała już istniejące placówki. Uczennice poznawały arytmetykę, uczyły się języków urdu i angielskiego oraz zdobywały umiejętności przydatne w codziennym życiu. Dziewczętom z najuboższych rodzin zapewniano naukę finansowaną ze środków państwowych.

Sultan Jahan angażowała się również w rozwój szkolnictwa poza granicami Bhopalu. Wspierała finansowo placówki oświatowe w innych miastach, a także rozwój Aligarh Muslim University. Zapisała się w historii tej uczelni jako pierwsza kobieta pełniąca funkcję jej kanclerza.

W 1926 r., po 25 latach panowania, Sultan Jahan abdykowała na rzecz swojego syna Hamidullaha Khana. Tym samym zakończył się okres rozpoczęty w 1819 r. przez jej prababkę Qudsię, w którym Bhopalem przez większość czasu rządziły kobiety.

Państwo przetrwało jeszcze ponad dwie dekady. W kwietniu 1949 r. podpisano porozumienie o jego przyłączeniu do niepodległych Indii.