Tak pracowały dawne maszynistki. Błąd oznaczał pisanie od nowa

Przygotowanie korespondencji często zaczynało się od dyktowania. Stenografistka musiała nadążać za mówiącym, dlatego posługiwała się specjalnymi znakami i skrótami, które pozwalały zapisywać słowa znacznie szybciej niż zwykłym pismem. Następnie odczytywała swoje notatki i odtwarzała na ich podstawie pełną treść dokumentu.

Opanowanie stenografii wymagało długiej nauki i regularnych ćwiczeń. W brytyjskich i australijskich szkołach handlowych popularnością cieszył się system Pitmana.

Od kandydatek do pracy oczekiwano niekiedy umiejętności zapisywania co najmniej stu słów na minutę. Sama szybkość nie wystarczała jednak, jeśli pracownica nie potrafiła później bezbłędnie odczytać własnych notatek.

Kolejnym etapem było przygotowanie czystopisu na maszynie do pisania. W szkołach handlowych uczono pisania bezwzrokowego, dzięki któremu maszynistka mogła skupić wzrok na przepisywanym tekście, zamiast nieustannie patrzeć na klawiaturę.

Liczyły się zarówno szybkość, jak i dokładność. Należało odpowiednio rozplanować tekst na stronie, zachować marginesy, a w razie potrzeby również miejsce na przypisy.

Poprawianie pomyłek było znacznie trudniejsze niż dzisiaj. Jeśli dokument musiał wyglądać nienagannie, nawet jeden błąd mógł oznaczać konieczność przepisania całej strony.

Przygotowanie kilku egzemplarzy tego samego pisma ułatwiała kalka umieszczana pomiędzy arkuszami papieru. Uderzenie czcionki pozostawiało ślad nie tylko na pierwszej kartce, ale również na kolejnych. Dzięki temu podczas jednego pisania można było otrzymać oryginał i kilka kopii przeznaczonych do rozesłania lub przechowywania w aktach.

W dużych przedsiębiorstwach maszynistki pracowały często we wspólnych pomieszczeniach, nazywanych maszynopisowniami. Nie były osobistymi sekretarkami poszczególnych kierowników. Otrzymywały dokumenty z różnych działów i przygotowywały je według ustalonej kolejności.

Pracą zespołu zarządzała kierowniczka maszynopisowni. Rozdzielała zadania, uwzględniając ich pilność oraz stanowisko osoby zlecającej przygotowanie dokumentu. Pilnowała również terminów i sprawdzała jakość wykonanej pracy.

W niektórych przedsiębiorstwach jej uprawnienia obejmowały nawet kontrolowanie ubioru i zachowania podwładnych. Mimo dużej odpowiedzialności stanowisko to nie zawsze wiązało się z odpowiednio wysoką pensją. Zdarzało się, że doświadczona kierowniczka zarabiała mniej niż młodszy urzędnik.

Rozwój urządzeń do nagrywania głosu pozwolił oddzielić dyktowanie od przepisywania dokumentów. Kierownik nie musiał już wzywać stenografistki za każdym razem, gdy chciał przygotować pismo. Mógł nagrać swoją wypowiedź, a pracownica odsłuchiwała ją później i sporządzała maszynopis.

W 1907 r. zarejestrowano nazwę Dictaphone jako znak towarowy. Z czasem zaczęto jej używać również w odniesieniu do innych urządzeń przeznaczonych do nagrywania dyktowanych tekstów.

Nowe rozwiązanie było szczególnie przydatne w rozwijających się przedsiębiorstwach, w których codziennie przygotowywano dużą ilość korespondencji. Przełożeni mogli nagrywać pisma bez konieczności dostosowywania się do czasu pracy stenografistek.

Dyktafon nie eliminował jednak potrzeby zatrudniania maszynistek. Nagraną wypowiedź nadal trzeba było przepisać, odpowiednio sformatować i przygotować do wysyłki.

Jak zwracają uwagę badacze ze Smithsonian, rozwój tej technologii sprzyjał utrwalaniu tradycyjnego podziału obowiązków. Mężczyźni najczęściej dyktowali treść dokumentów, podczas gdy kobiety zajmowały się ich przepisywaniem.

Jeszcze w XIX w. stanowiska sekretarzy i kancelistów zajmowali przeważnie mężczyźni. Sytuacja zaczęła się zmieniać wraz z rozwojem przemysłu, administracji i szkolnictwa. Rosnąca liczba dokumentów wymagała zatrudniania kolejnych pracowników, a kobiety coraz częściej znajdowały zatrudnienie w biurach.

Pracodawców zachęcała również możliwość wypłacania im niższych pensji. Choć stenografia i pisanie na maszynie wymagały wykształcenia oraz dużej wprawy, zajęcia te często traktowano jako pracę mechaniczną, niewymagającą szczególnych kwalifikacji.

Mężczyźni rozpoczynający karierę na stanowiskach urzędniczych mogli z czasem awansować na kierowników. Kobiety wykonujące podobne obowiązki miały znacznie mniejsze możliwości rozwoju zawodowego.

Ich praca nie ograniczała się przy tym do przepisywania korespondencji. Sekretarki i urzędniczki odpowiadały również za sprawny obieg informacji, prowadzenie dokumentacji oraz kontakty między poszczególnymi działami.

Przykładem były pracownice amerykańskich parków narodowych. Przygotowywały dokumenty potrzebne do wypłacania wynagrodzeń, zamawiania zaopatrzenia i utrzymywania łączności między placówkami terenowymi a centralą.

Niektórym kobietom udawało się jednak awansować na bardziej odpowiedzialne stanowiska. Jedną z nich była Helen T. Kinnicott, która w 1929 r. przeniosła się z działu zakupów w Yosemite do Carlsbad Caverns, gdzie objęła stanowisko głównej urzędniczki.