Amina i wielkie podboje
Amina była związana z Zazzau, państwem na terenie dzisiejszej północnej Nigerii. Późniejsze przekazy przedstawiały ją jako władczynię, która przez wiele lat prowadziła wojska przeciw sąsiadom i znacznie rozszerzyła wpływy swojego państwa.
Jedna z kronik przypisywała jej aż 34 lata podbojów. Miała wyprawiać się między innymi w stronę Nupe i Kwararafy, a jej potęga miała być tak duża, że sąsiedni władcy płacili daniny.
W przekazach pojawia się nawet informacja, że władca Nupe przysłał Aminie 40 eunuchów i 10 tysięcy orzechów kola. Trudno dziś sprawdzić, czy rzeczywiście tak było, ale sama opowieść pokazuje, jak potężną postacią stała się w pamięci kolejnych pokoleń.
Trudności biograficzne
Odtworzenie życia Aminy okazuje się znacznie trudniejsze. Według jednej wersji przejęła władzę około 1576 roku po śmierci Karamy. Kronika Kano umieszcza jej wyprawy ponad sto lat wcześniej, w czasach rządów Daudy w latach 1421–1438.
Tak dużej różnicy nie sposób łatwo wyjaśnić. Zachowane przekazy powstawały długo po czasach, w których miała żyć Amina, i korzystały z wcześniejszych opowieści przekazywanych z pokolenia na pokolenie.
Dlatego łatwiej powiedzieć, jak ją zapamiętano, niż dokładnie odtworzyć przebieg jej życia.
Mury Aminy
Z Aminą szczególnie mocno łączono ziemne fortyfikacje. Według tradycji podczas wypraw jej wojsko otaczało obozy murami, a gdy armia ruszała dalej, w opuszczonych miejscach osiedlali się ludzie.
Niektóre takie umocnienia zaczęto później nazywać ganuwar Amina, czyli "murami Aminy". Nie oznacza to, że można dziś przypisać jej budowę każdego z nich. Nazwa stała się raczej częścią pamięci o królowej i jej wyprawach.
Samo Zazzau rzeczywiście rozszerzało swoje wpływy na południe. Nie wiadomo jednak, jak dużą część tej ekspansji można uznać za osobiste osiągnięcie Aminy.
Legenda Aminy
Jeszcze bardziej niepewne są opowieści o jej życiu prywatnym. Według jednych Amina nigdy nie wyszła za mąż, według innych miała wielu partnerów.
Najbardziej sensacyjna legenda głosi, że zabijała mężczyzn po wspólnie spędzonej nocy. Nie ma jednak podstaw, by traktować tę historię jako wiarygodny opis jej życia.
Podobnie jest z opowieściami o dzieciństwie królowej czy szczegółach jej śmierci. Im dalej od wojennych wypraw, tym częściej źródła ustępują miejsca tradycji i legendzie.
Dlatego Amina pozostaje postacią niezwykłą przede wszystkim jako symbol. Pamięć zachowała ją jako kobietę z mieczem, która dowodziła wojskiem i budziła respekt sąsiadów. Dokładnej biografii prawdopodobnie już nie da się odtworzyć.
