Od marzeń o malarstwie do kina
James Gray urodził się 14 kwietnia 1969 roku w Nowym Jorku. Jego dziadkowie wyemigrowali do Stanów Zjednoczonych z Ostropola, miejscowości leżącej dziś na terytorium Ukrainy.
Historia żydowskiej rodziny, która musiała budować życie od nowa, później wielokrotnie inspirowała reżysera przy tworzeniu filmów o tożsamości, rodzinie i poszukiwaniu własnego miejsca.
Dorastał we Flushing w nowojorskiej dzielnicy Queens. Początkowo marzył o karierze malarza i to sztuki plastyczne fascynowały go bardziej niż kino.
Wszystko zmieniło się w wieku nastoletnim, gdy odkrył filmy Francisa Forda Coppoli. To właśnie wtedy postanowił zostać reżyserem.
Studiował w USC School of Cinematic Arts. Tam nakręcił krótkometrażowy film Cowboys and Angels, który zwrócił uwagę producenta Paula Webstera.
To on zachęcił Graya do napisania pierwszego scenariusza pełnometrażowego, otwierając mu drogę do zawodowej kariery.
Nagroda otworzyła karierę
Namowa producenta Paula Webstera zaowocowała scenariuszem Little Odessa, kameralnego kryminału osadzonego w Brighton Beach, nowojorskiej dzielnicy zamieszkanej przez liczną społeczność rosyjsko-żydowską.
Film zadebiutował w 1994 roku na Festiwalu Filmowym w Wenecji, gdzie przyniósł 25-letniemu Jamesowi Grayowi Srebrnego Lwa. W obsadzie znaleźli się Tim Roth, Edward Furlong, Vanessa Redgrave i Maximilian Schell, co jak na pełnometrażowy debiut było ogromnym wyróżnieniem.
Sukces filmu otworzył Grayowi drogę do kolejnych produkcji, ale nie zmienił kierunku jego twórczości. W 2000 roku nakręcił Ślepy tor, kryminał rozgrywający się w Queens, dzielnicy, w której dorastał.
W filmie wystąpili między innymi Mark Wahlberg, Joaquin Phoenix, Charlize Theron i James Caan, a produkcja została pokazana w konkursie głównym Festiwalu Filmowego w Cannes.
Od Nowego Jorku po kosmos
W 2007 roku James Gray nakręcił "Królów nocy", w których Joaquin Phoenix i Mark Wahlberg wcielili się w braci uwikłanych w konflikt między mafią a nowojorską policją. 6 lat później powstał "The Immigrant", opowiadający historię polskiej imigrantki przybywającej na Ellis Island.
Film z Marion Cotillard i Joaquinem Phoenixem, dla którego była to już czwarta współpraca z Grayem, walczył o Złotą Palmę na festiwalu w Cannes.
W 2019 roku reżyser zaskoczył widzów filmem science fiction "Ad Astra" z Bradem Pittem. Produkcja miała premierę na festiwalu w Wenecji, a później trafiła do kin.
Gray przyznawał jednak, że ostateczna wersja filmu różniła się od tej, którą pierwotnie planował. 3 lata później wrócił do bardziej osobistego kina, realizując "Armageddon Time" inspirowaną własnym dzieciństwem opowieść o dorastaniu z Anne Hathaway, Anthonym Hopkinsem i Jeremym Strongiem w obsadzie.
Od 2005 roku James Gray jest mężem Alexandry Dickson, z którą wychowuje troje dzieci. Choć próbował różnych gatunków od kina gangsterskiego po science fiction w centrum jego twórczości niezmiennie pozostają rodzina, tożsamość i więzi międzyludzkie.
