Zapomniana carowa Rosji. Zniosła karę śmierci i zakazała tortur

Po śmierci Anny Iwanowny tron przypadł niemowlęciu Iwanowi VI, a władzę w jego imieniu sprawowała Anna Leopoldowna. Rosyjscy gwardziści coraz gorzej oceniali silną pozycję cudzoziemców na dworze, co Elżbieta wykorzystała do przejęcia władzy.

Nocą z 25 listopada na 6 grudnia 1741 roku pojawiła się z oddziałami gwardii w Pałacu Zimowym. Rankiem regencja Anny Leopoldowny już nie istniała, a Elżbieta kontrolowała dwór.

Pokonanych rywali zesłano do Chołmogorów pod Archangielskiem. Trafili tam Anna Leopoldowna, jej mąż oraz mały Iwan VI, pozbawieni wpływu na dalszą walkę o koronę.

Anna zmarła podczas porodu w 1746 roku. Iwana przewieziono 10 lat później do twierdzy w Szlisselburgu, gdzie pozostawał w izolacji aż do 1764 roku. Strażnicy zabili go na rozkaz Katarzyny II podczas próby uwolnienia przez spiskowców.

Elżbieta urodziła się w grudniu 1709 roku w Kołomieńskoje, gdy Piotr I i Katarzyna nie byli jeszcze małżeństwem. Rodzice zawarli ślub dopiero 2 lata później, a rodzina przeniosła się następnie do Petersburga.

Niejasny status urodzenia córek stał się źródłem dworskich wątpliwości. Miał również znaczenie przy planowaniu przyszłego małżeństwa Elżbiety.

Carewna otrzymała europejskie wykształcenie i uczyła się francuskiego, niemieckiego oraz włoskiego. Najswobodniej posługiwała się francuszczyzną, co sprzyjało projektowi związania jej z dworem w Wersalu.

Rosyjscy dyplomaci rozważali małżeństwo Elżbiety z Ludwikiem XV. Francuzi wycofali się jednak z tego pomysłu z powodu wątpliwości dotyczących narodzin księżniczki przed ślubem jej rodziców.

Po śmierci Piotra I w 1725 roku władzę objęła Katarzyna I. Na następcę wyznaczyła małoletniego Piotra II, wnuka zmarłego cara, pomijając Elżbietę i jej siostrę Annę.

Rozważano jeszcze połączenie Elżbiety z młodym władcą poprzez małżeństwo. Projekt stracił znaczenie po śmierci Katarzyny w 1727 roku, a Piotr II zmarł 3 lata później bez potomka.

Część wpływowych osób uważała wówczas Elżbietę za odpowiednią kandydatkę do korony. Popierali ją kanclerz Gawriił Gołowkin oraz duchowny Teofan Prokopowicz.

Najwyższa Tajna Rada ponownie odrzuciła jednak jej prawa, wskazując na okoliczności narodzin. Tron otrzymała Anna Iwanowna, córka przyrodniego brata Piotra I, a Elżbieta przez kolejną dekadę pozostawała bez realnej władzy.

Elżbieta koronowała się w Moskwie w kwietniu 1742 roku. Jej panowanie przyniosło przyspieszenie gospodarcze, do którego przyczyniło się zniesienie ceł wewnętrznych utrudniających handel między regionami.

Władze wzmocniły także nadzór prokuratorski nad sądami. Rozwiązanie to miało ograniczyć samowolę urzędników działających na prowincji.

Carowa poszerzyła jednocześnie uprawnienia szlachty wobec chłopów. Dworianie mogli zsyłać ich na Syberię, kierując się wiekiem oraz przydatnością do pracy.

W 1751 roku zniesiono karę śmierci i zakazano stosowania tortur w śledztwach kryminalnych. Rozwijano również przytułki, publiczne szpitale oraz domy przeznaczone dla inwalidów wojennych.

Za rządów Elżbiety powstał Uniwersytet Moskiewski. W Petersburgu wznoszono także barokowy Pałac Zimowy, który stał się symbolem ambicji rosyjskiego dworu.

Imperium powiększyło się o część ziem kazachskich. Wielka Ekspedycja Północna przyczyniła się natomiast do odkrycia Alaski przez rosyjskich żeglarzy.

Elżbieta ograniczyła wpływy części niemieckich dostojników, ale nie usunęła ich całkowicie ze swojego otoczenia. Kobieta przez lata pomijana przy podziale korony utrzymała władzę przez ponad 20 lat.