Córka Skłodowskiej wspierała UNICEF. Przeżyła niemal 103 lata

Ève Denise Curie urodziła się 6 grudnia 1904 roku w Paryżu. Kiedy w kwietniu 1906 roku jej ojciec, Piotr Curie, zginął pod kołami konnego wozu, miała zaledwie szesnaście miesięcy i nie mogła go pamiętać. Marii w wychowaniu obu córek pomagał teść, lekarz Eugène Curie.

Starsza o siedem lat Irena poszła w ślady rodziców i została współpracowniczką matki. W 1935 roku wraz z mężem, Frédérikiem Joliot, otrzymała Nagrodę Nobla z chemii za odkrycie sztucznej promieniotwórczości.

Ève wspominała później rodzinny dom jako spokojny i jednocześnie rzadko odwiedzany przez gości. W dzieciństwie chciała częściej spotykać się z innymi rodzinami, ponieważ u Curie prowadzono raczej skromne życie towarzyskie.

Maria starała się zapewnić córkom różnorodne zajęcia. Dziewczynki uczyły się pływać, jeździły na rowerach, ćwiczyły w ogrodzie i poznawały obowiązki domowe. Obie znały również język polski, a w 1911 roku odwiedziły ciotkę Bronisławę Dłuską w Zakopanem, gdzie chodziły po górach.

Maria wspierała muzyczne zainteresowania młodszej córki. W liście z 1921 roku tłumaczyła jej, że po szybkich postępach na początku nauki przychodzi czas trudniejszej, wymagającej cierpliwości pracy nad szczegółami. Ève kształciła się m.in. pod kierunkiem Ignacego Jana Paderewskiego, a w 1925 roku po raz pierwszy wystąpiła przed paryską publicznością.

Poza muzyką interesowały ją moda i życie towarzyskie. Chętnie nosiła eleganckie stroje, pozowała również dla domów mody Lanvin i Schiaparelli. Pod tym względem wyraźnie różniła się od matki, która na co dzień ubierała się skromnie.

Kiedy w 1926 roku Irena wyszła za Frédérika Joliot, Ève pozostała z Marią. Towarzyszyła jej w podróżach, pomagała podczas choroby i była przy niej również w ostatnim okresie życia. Maria Skłodowska-Curie zmarła 4 lipca 1934 roku.

Po śmierci matki Ève zaczęła gromadzić pozostawione przez nią listy i dokumenty, zamierzając napisać jej biografię. Zadanie nie było łatwe, ponieważ Maria rzadko opowiadała córkom o własnej przeszłości. W 1935 roku Ève przyjechała do Polski, aby porozmawiać z krewnymi i lepiej poznać dzieciństwo oraz młodość noblistki.

Książka "Madame Curie" ukazała się w 1937 roku i szybko stała się międzynarodowym bestsellerem. Polskie wydanie, zatytułowane "Maria Curie", trafiło do czytelników rok później. W 1943 roku powstała również ekranizacja biografii z Greer Garson w roli głównej.

Ève przedstawiła losy matki od dzieciństwa w Warszawie po jej działalność naukową we Francji. Opisała zarówno odkrycia uczonej, jak i życie rodzinne, przybliżając zagranicznym czytelnikom również jej polskie pochodzenie. Nie była to jednak biografia obejmująca wszystkie wydarzenia z życia Marii.

Autorka pominęła m.in. związek matki z żonatym fizykiem Paulem Langevinem, który w 1911 roku wywołał głośny skandal. Skupiła się przede wszystkim na jej pracy naukowej, poświęceniu dla rodziny i trudnościach, z jakimi musiała się mierzyć.

Biografia okazała się cenna także dla zachowania rodzinnych pamiątek. Ève zamieściła w niej listy i wiersze matki, których część oryginałów zaginęła podczas II wojny światowej wraz z dokumentami przechowywanymi w warszawskim Instytucie Radowym. Dzięki przedwojennej publikacji treść tych materiałów przetrwała mimo zniszczenia rodzinnego archiwum.

Po klęsce Francji w 1940 roku Ève przedostała się do Wielkiej Brytanii i opowiedziała po stronie generała Charles’a de Gaulle’a. Wspierała Wolną Francję, publikowała teksty i zabiegała w Stanach Zjednoczonych o poparcie dla Francuzów walczących z Niemcami. W 1941 roku kolaboracyjne władze Vichy pozbawiły ją francuskiego obywatelstwa i skonfiskowały jej majątek.

W latach 1941-1942 pracowała jako korespondentka wojenna, podróżując po Afryce, Związku Radzieckim i Azji. Spotykała żołnierzy, polityków i przywódców zaangażowanych w wojenne wydarzenia. Wśród jej rozmówców znaleźli się Mahatma Gandhi, Jawaharlal Nehru oraz polscy generałowie Władysław Sikorski i Władysław Anders.

Zebrane podczas podróży reportaże wykorzystała w książce "Journey Among Warriors", opublikowanej w 1943 roku. Polscy czytelnicy poznali ją pod tytułem "Podróż wśród wojowników". Była to relacja z podróży przez kraje objęte wojną, oparta na osobistych obserwacjach i rozmowach autorki.

Ève pełniła również funkcję oficera łącznikowego w siłach Wolnej Francji. Za swoją służbę otrzymała francuski Krzyż Wojenny. Po zakończeniu konfliktu współtworzyła dziennik "Paris-Presse", a w latach 1952-1954 pracowała jako specjalna doradczyni sekretarza generalnego NATO.

19 listopada 1954 roku, niedługo przed swoimi pięćdziesiątymi urodzinami, Ève poślubiła amerykańskiego dyplomatę Henry’ego Labouisse’a. Cztery lata później przyjęła obywatelstwo Stanów Zjednoczonych.

Małżonkowie nie doczekali się wspólnych dzieci, ale Ève utrzymywała bliskie relacje z Anne, córką Henry’ego z pierwszego małżeństwa. Dzieci Anne traktowały ją jak babcię, a z czasem w rodzinie pojawiły się również prawnuki.

W 1965 roku Henry Labouisse objął stanowisko dyrektora wykonawczego UNICEF-u. Ève zaangażowała się wówczas w działalność organizacji pomagającej dzieciom i matkom, towarzysząc mężowi podczas licznych podróży zagranicznych. Odwiedzała placówki działające w trudnych warunkach, także w odległych regionach, i spotykała się z ich pracownikami.

Dzięki wieloletniemu zaangażowaniu zyskała przydomek pierwszej damy UNICEF-u. W tym samym 1965 roku organizacja otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla, którą Henry odebrał w Oslo w jej imieniu.

Wyróżnienie przyznano UNICEF-owi, a nie osobiście jemu czy Ève. Labouisse kierował organizacją do 1979 roku. Zmarł osiem lat później, w 1987 roku.

Chociaż Ève nie zajmowała się badaniami naukowymi, przez wiele lat pomagała zachować dorobek rodziców i udostępniać związane z nimi dokumenty. W latach 1957-1967 zasiadała we władzach Fundacji Curie, a rodzinne materiały przekazywała Bibliotece Narodowej Francji i paryskiemu Muzeum Curie.

Nie zapominała również o Polsce. W 1967 roku uczestniczyła w otwarciu muzeum poświęconego Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, utworzonego w domu, w którym przyszła noblistka przyszła na świat.

Ève Curie zmarła 22 października 2007 roku w Nowym Jorku, mając prawie 103 lata. Pozostawione przez nią środki pomogły sfinansować odnowienie paryskiego Muzeum Curie, zakończone w 2012 roku. Rodzina przekazała tej placówce także prywatne archiwum Ève.