Freydís Eiríksdóttir i rodzina Eryka Rudego
Freydís miała urodzić się około 965 roku w rodzinie związanej z wyprawami po północnym Atlantyku. Jej ojciec Eryk Rudy założył pierwszą trwałą osadę europejską na Grenlandii, a brat Leif Erikson dotarł do wybrzeży Ameryki Północnej około pięciuset lat przed Kolumbem.
Sagi nie przekazują jednak zgodnych informacji o pozycji Freydís w tym rodzie. Jeden tekst przedstawia ją jako pełnoprawną córkę Eryka Rudego, natomiast drugi wspomina o matce wywodzącej się z niższej warstwy, być może konkubinie albo niewolnicy.
Pochodzenie matki wpływało w społeczności wikingów na prawa do dziedziczenia i możliwość poprawy własnej pozycji. Jeżeli Freydís rzeczywiście przyszła na świat poza małżeństwem, jej sytuacja mogła być mniej korzystna niż położenie jej braci.
Obecność Skandynawów w Ameryce około 1000 roku potwierdziły wykopaliska prowadzone w L'Anse aux Meadows na Nowej Fundlandii.
Archeolodzy odkryli tam między innymi przęśliki i wyposażenie używane przy tkaniu, co wskazuje, że w przeprawach przez ocean uczestniczyły także kobiety.
Wyprawa Freydís do Vinlandu według Sagi o Grenlandczykach
Saga o Grenlandczykach opisuje Freydís jako kobietę kierującą się ambicją i chęcią zdobycia majątku. Była żoną Thorvarda, właściciela jednej z najbogatszych posiadłości na Grenlandii, lecz postanowiła zorganizować własną wyprawę do Vinlandu, gdzie znajdowały się drewno i dzikie winorośle.
Jej wspólnikami zostali islandzcy kupcy Helgi i Finnbogi. Uczestnicy przedsięwzięcia uzgodnili, że zabiorą taką samą liczbę ludzi, a zdobyte dobra podzielą po równo. Freydís jeszcze przed wypłynięciem potajemnie zwiększyła jednak liczebność swojej załogi.
Po dotarciu do Vinlandu przejęła budynki wzniesione wcześniej przez Leifa i nie zgodziła się dzielić zapasami z Islandczykami. Spór między uczestnikami wyprawy trwał przez całą zimę.
Pewnej nocy Freydís odwiedziła obóz braci. Po powrocie powiedziała mężowi, że Helgi i Finnbogi dopuścili się wobec niej przemocy, a następnie zażądała odwetu. Zagroziła Thorvardowi rozwodem, gdyby odmówił działania.
Ludzie Thorvarda napadli na śpiących Islandczyków i zabili wszystkich mężczyzn. Pięć kobiet pozostawili przy życiu, ponieważ nie chcieli podnieść ręki na bezbronne osoby. Według sagi Freydís wzięła wtedy topór i sama je zabiła.
Wiosną powróciła na Grenlandię z całym ładunkiem przywiezionym z wyprawy. Zabrała również towary, które zgodnie z wcześniejszą umową miały przypaść zamordowanym wspólnikom.
Ciężarna Freydís podczas ataku Skrælingów
Inny wizerunek córki Eryka Rudego przedstawia Saga o Eryku Rudym. Freydís miała uczestniczyć w wyprawie Þorfinna Karlsefniego do Vinlandu, której celem było założenie stałej osady. W tym czasie znajdowała się w zaawansowanej ciąży.
Koloniści zetknęli się z oporem rdzennych mieszkańców kontynentu, nazywanych przez wikingów Skrælingami. Podczas jednego z nocnych ataków napastnicy użyli proc, a nordyccy wojownicy zaczęli wycofywać się w stronę lasu.
Ciężarna Freydís nie mogła uciekać równie szybko jak pozostali. Zamiast podążyć za mężczyznami, zaczęła ich obrażać, podniosła miecz poległego towarzysza i ruszyła w kierunku przeciwników.
Gdy Skrælingowie ją otoczyli, odsłoniła pierś i uderzyła w nią płaską stroną ostrza. Według sagi napastnicy przestraszyli się tego gestu, wrócili do łodzi i odpłynęli. Autor przekazu przypisał więc Freydís uratowanie osadników.
Dlaczego sagi inaczej przedstawiają Freydís
Obie opowieści zapisano dopiero w XIII wieku, ponad dwieście lat po przedstawionych w nich wydarzeniach. Wcześniej funkcjonowały jako przekazy ustne, które mogły zmieniać się podczas przekazywania ich kolejnym pokoleniom.
Jóhanna Katrín Friðriksdóttir dopuszcza nawet możliwość, że Freydís nie była postacią historyczną. Badaczka zwraca uwagę, że mogła zostać stworzona jako bohaterka służąca określonym celom opowieści.
Niektórzy uczeni odczytują negatywny portret z Sagi o Grenlandczykach jako element wymierzony w pogańską przeszłość. Chrześcijańscy autorzy z XIII wieku mogli wykorzystać postać bezwzględnej kobiety łamiącej normy społeczne i moralne jako przestrogę dla swoich odbiorców.
Również bohaterski obraz zawarty w Sadze o Eryku Rudym mógł pełnić konkretną funkcję. Opowieść o ciężarnej kobiecie, która broni osady po ucieczce mężczyzn, podkreślała odporność nordyckiej społeczności. Obie wersje przez stulecia odpowiadały na odmienne oczekiwania słuchaczy i czytelników.
Freydís Eiríksdóttir we współczesnej kulturze
Serial wyprodukowany przez Netflix ponownie zainteresował szeroką publiczność postacią Freydís. Córka Eryka Rudego wpisuje się we współczesne poszukiwania silnych kobiecych bohaterek w historii.
Oba średniowieczne przekazy pokazują osobę, która zdobywała szacunek albo budziła strach w otoczeniu zdominowanym przez mężczyzn. Nie oznacza to jednak, że którykolwiek z tych portretów można uznać za wiarygodny opis jej rzeczywistego życia.
Skąpe źródła powstały zbyt późno, aby historycy mogli ustalić, kim naprawdę była Freydís Eiríksdóttir. Nie da się również przesądzić, czy była sprawczynią zbrodni, obrończynią osady, czy postacią stworzoną na potrzeby średniowiecznych opowieści.
